رسول خدا ( ص ) بر مىخاستند ، گرفتار عذاب خدا خواهند شد ، چه آنان در حق خدا بدگمان بودند ، و چنان مىپنداشتند كه خدا به يارى ايشان نخواهد پرداخت ، پس براى ايشان پيشامدهاى بد فراهم شد ، و به هر جا كه رو مىكردند با بدى رو به رو مىشدند ، و خدا به ايشان غضب كرد و گرفتار خشم و لعنت او شدند و جهنم را براى پذيرفتن آنان آماده كرد .
بنا بر اين محور جامعهء اسلامى رسولى است كه اگر خير خواه او باشند بايد با اخلاص به اطاعت و فرمانبردارى از او گردن نهند ، و به سعادت برسند ، چه خدا او را گواه و بشارت دهنده و بيم دهنده فرستاده است ، و او را محور زندگى ايشان قرار داده است ، تا به خدا و رسولش ايمان آورند ، و او را عزيز و گرامى دارند . از آن روى كه دست رسول دست خدا است ، و دست خدا بالاى دستهاى ايشان .
سياق به منافقانى باز مىگردد كه منتظر فرصت صلح بودند تا مصداق بودن رسالت را در معرض طعنه قرار دهند و مىگويد : اعرابى كه در خروج رسول از مدينه به مكه خود را كنار كشيدند و گفتند كه كار و زندگى ما را از آن بازداشت ، و اكنون مىخواهند پس از جدايى از صفوف رسالت به آن بازگردند ، / 285 ولى خدا مكر ايشان را آشكار و آنان را رسوا مىكند ، در صورتى كه آنان چنان فكر نمىكردند كه رسول بتواند بار ديگر به نزد آنان باز گردد ، و به گمانهاى بد متوسل شدند و قومى در معرض هلاك قرار گرفته بودند .
اكنون كه ستارهء مسلمانان درخشيده بود و بزرگترين نيروى موجود در جزيره يعنى قريش را به اطاعت خود درآوردهاند ، و آنان به مسلمانان همچون يك نيروى سياسى مخالف نگاه مىكنند ، فرصت طلبان در صدد آن بر آمدهاند كه به دستگاه رسالت باز گردند به طمع آن كه در غنيمتهاى آن سهيم شوند ، و اين پيوسته از دشواريهاى صلح است . و اسلام بازگشت آنان را به اين شرط موكول كرد كه آمادهء جهاد باشند و چون بار ديگر آنان را به آن خواستند ، اگر از خدا فرمان برند اجرى عظيم بهرهء ايشان شود ، و اگر باز هم مثل پيشتر به جهاد پشت كنند و بهانه آورند ، خدا آنان را به عذابى دردناك معذب خواهد ساخت .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 283
مساهمون: احمد آرام
ص٢٨٣