[ 28 ]
ذلِكَ بِأَنَّهُمُ اتَّبَعُوا ما أَسْخَطَ اللَّهَ
و از آن جهت چنين شد كه آنان از چيزى پيروى مىكردند كه خشم خدا را بر مىانگيخت .
يعنى از هواهاى نفسانى پيروى مىكردند . و اگر بندهاى نماز بخواند و روزه بدارد و به عبادت بر پا ايستد ، ولى پيرو هواى نفس خويش باشد ، عملش چه فايدهاى مىتواند براى وى داشته باشد ؟ ! مگر حكمت اين عبادتهاى واجب تربيت نفس نيست تا از هواها پيروى نكند ، و آن نيست كه از كبر و حسد و كينهء نهان شدهء در آن پاك شود ، در صورتى كه آن كسان با نماز و اعمال خويش كبر و عناد خويش را پيريزى مىكردند ، و بلكه نماز خويش را وسيلهاى براى رسيدن به شهوت رياست خويش در دنيا قرار مىدادند .
وَ كَرِهُوا رِضْوانَهُ
و رضايت و خرسندى او را ناخوشايند مىشمردند ، و اين خرسندى در ولايتى خلاصه مىشد كه به آن فرمان داده بود ، ولى آنان به رهبرى شرعى اطاعت نكردند .
فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ
پس اعمال ايشان را تباه و باطل كرد .
[ 29 ] و خدا بدين گونه بندگان خويش را مبتلا كرد و آزمود تا با حقيقت واقع خود آشكار شدند و خدا آنچه را كه پنهان كرده بودند آشكار ساخت .
أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ أَنْ لَنْ يُخْرِجَ اللَّهُ أَضْغانَهُمْ
آيا آن كسانى كه در دلهاشان بيمارى وجود دارد ، چنان گمان مىكنند ، كه ما هرگز كينههاى پنهانى ايشان را آشكار نخواهيم كرد ؟
/ 264 همين گمان ايشان را در برابر پروردگارشان مغرور كرد و فريفت و چنان پنداشتند كه پنهان شدن در پشت ظاهر نفاق پيوسته امكانپذير خواهد بود ، ولى خدا آنچه را كه از خشم و كينه و بغض كه پنهان نگاه داشته بودند آشكار ساخت . و گفتهاند كه أضغان به معنى چيزهاى ناخوشايندى است كه در ضمير پنهان مانده باشد .
[ 30 ] و به همان گونه كه خدا قدرت آن دارد كه با آزمايش ايشان به جنگ حقيقت آنان را آشكار سازد ، بر اين نيز قادر است كه از راهى ديگر پيغمبر خويش