شد ، و دانستند كه رسول بر حق است ، ولى آنان از رو به رو شدن با دشمنان بيمناك شدند ، و به جستجوى ثروت و قدرت برخاستند .
الشَّيْطانُ سَوَّلَ لَهُمْ
شيطان ( دنيا را ) براى ايشان بياراست و فريبشان داد .
و آنان را در هنگام آراستن دنيا فريب داد و از آنچه پيش از آن بودند دور كرد . و كلمهء سوّل مشتق از سؤل به معنى حاجت است ، و گويى شيطان آنان را نسبت به اين حاجت حريص ساخت و خواستار دنياشان كرد .
وَ أَمْلى لَهُمْ
و فريبشان داد .
/ 262 گفتهاند كه « أملى » از امل به معنى آرزو است ، يعنى آنان را به درازى آرزو مشغول داشت و حساب را از ياد ايشان برد .
[ 26 ] مشتاق بقا شدند تا از نعمت رياست برخوردار شوند ، به همان گونه كه پيوستن آنان به دستگاه رسالت نيز به همين منظور بود . حسابهاى ايشان سبب آن شد كه همراه با اين جريان اجتماعى شوند و از غنيمتهاى آن برخوردار شوند ، و در آن هنگام كه نيكان و پاكان براى رسيدن به شرف شهادت با يكديگر به رقابت برخاسته بودند ، امكان آن وجود داشت كه زمينه براى آنان آماده شود ، و فرصت آن فراهم آيد كه بر مردمان تسلّط پيدا كنند و به نام اسلام بر ايشان حكومت كنند . . . و به همين سبب از بند و بست عليه تسلّط شرعى هرگز غافل نمىشدند ، و كار به جايى رسيد كه جاسوسى براى دشمنان اسلام ( جهودان و مشركان ) را به عهده گرفتند تا از تأييد آنان در وقت لازم بهرهمند شوند ! ! و به آنان وعده دادند كه در بعضى از قضايا فرمانبردار ايشان باشند .
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ قالُوا لِلَّذِينَ كَرِهُوا ما نَزَّلَ اللَّهُ سَنُطِيعُكُمْ فِي بَعْضِ الْأَمْرِ
و چنين بود كه به آن كسان كه از آنچه خدا فرو فرستاده بود و آنان آن را خوش نمىداشتند گفتند كه ما در پارهاى از امور به فرمان شما خواهيم بود .
شايد اين آيه اشاره به آن تبانى و زد و بندى بود كه مرتدان در عهد