كه بر امپراتورى پهناورى فرمانروايى داشت ، چنين گفت : « و من نفس خويش را با پرهيزگارى مىپرورانم تا در روزى كه پربيمترين روزها است در امان آمدن تواند ، و بر كرانههاى لغزشگاه پايدار ماند . و اگر خواستمى ، دانستمى چگونه عسل پالوده و مغز گندم و بافتهء ابريشم را به كار برم و ليكن هرگز هواى من بر من چيره نخواهد شد ، و حرص مرا به گزيدن خوراكها نخواهد كشيد . . .
اى دنيا ! از من دور شو كه مهارى كه بر دوشت نهاده است گسست ، و من از چنگالت به درجستهام و از ريسمانهايت رسته ، و از لغزشگاههايت دورى گزيدهام . . . از ديدهام نهان شو ! به خدا سوگند كه رامت نشوم تا مرا خوار بدانى ، و گردن به بندت ندهم تا از اين سو بدان سويم كشانى ، و سوگند به خدا بر عهدهء خود مىگيرم ، جز آن كه او نخواهد كه در آن ناگزيرم ، نفس خود را چنان تربيت كنم كه اگر گردهء نانى براى خوردن يافتم شاد شود ، و از نانخورش به نمك خرسند گردد ، و مردم ديدهام را بدست مىبدارم تا چون چشمهء خشكيده آبى در آن نماند و اشكى كه در آن است بريزاند » . « 23 » [ 17 ] و آن كس كه خواستار فهم حقايق و افزايش بصيرت و هدايت و استقامت بر روشى سالم باشد ، بايستى با نفس خود براى رسيدن به هدايت تلاش كند ، چه برداشتن نخستين گام بر عهدهء آدمى و توفيق از جانب خدا است .
وَ الَّذِينَ اهْتَدَوْا
و كسانى كه در صدد يافتن راه حق بر آمدند ، و خود به جستجوى آن برخاستند ، و گنجايش قلبهاشان براى بصيرت و بينايى افزايش يافت ، از آن كساناند كه خدا دست ايشان را در راه هدايت خواهد گرفت ، و بر هدايت ايشان خواهد افزود ، و گامهاى ايشان را استوار خواهد كرد تا بر اثر تند بادهاى شهوت و فتنهها نلغزد .
/ 241
زادَهُمْ هُدىً وَ آتاهُمْ تَقْواهُمْ
بر هدايتشان افزود و پرهيزگاريشان را به ايشان بخشيد .
هامش
( 23 ) - نهج البلاغة ، نامهء 45 ، ص 417 .