موجود است . خوردن آن ، همچون در دنيا ، همراه با تلاش و كوشش نيست ، بلكه شاخههاى ميوه به آنها آويخته در دسترسشان قرار دارد . و رسول اكرم ( ص ) پس از تلاوت آيهء كريمهء : وَ دانِيَةً عَلَيْهِمْ ظِلالُها وَ ذُلِّلَتْ قُطُوفُها و نزديك است به ايشان سايههايش ، و چيدن ميوههاى آن بسيار آسان » ، گفت « به سبب نزديكى ميوهها به ايشان ، مؤمن با دهانش ميوهاى را كه خواستار آن است از درخت مىچيند ، در حالى كه به جايى تكيه كرده است ، و انواع گوناگون ميوهها به ولى خدا مىگويند : اى ولىّ خدا ! مرا پيش از آن يك بخور » ، « 17 » و آن گاه كه از درخت طوبى سخن مىگفت ، گفت ( ص ) : « پايين آن ميوههاى اهل بهشت است ، و خوراكشان از آن آماده در خانههاشان ، در شاخهاى از آن صد / 235 گونه ميوه وجود دارد كه بعضى از آنها را در دنيا نديدهايد ، و از بعضى از آنها خبرى شنيدهايد و از بعضى ديگر خبرى نشنيدهايد ، و هر وقت كه ميوهاى از شاخه چيده شود ، به جاى آن ميوهاى تازه مىرويد ، نه قطع مىشود و نه ممنوع » . « 18 » با وجود گوشت پرندگان مورد اشتهاى آدمى در بهشت ، از آن در اين جا سخنى به ميان نيامده است ، و شايد سبب آن باشد كه كلمهء « ثمرات » علاوه بر اقسام ميوهها گوشتهاى پرندگان را نيز شامل مىشود . وَ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ و آمرزشى از پروردگارشان . در جايى كه ميان ايشان و معرفت خدا و انس گرفتن به حضورش حجابى از گناهان است ، و اين بزرگترين نعمت است بدان سبب كه لذت روح ژرفتر از لذت جسد است ، و اين كه هر كس خدا را بشناسد و با او مناجات كند و معرفتش دربارهء او افزايش پيدا كند ، به راحت و آسايش و آرامش و انس و دوستى و گشودگى قلب مىرسد ، و لذت روح به دورترين مرز خود نزديك مىشود . از على بن الحسين ( عليهما السلام ) روايت شده است كه گفت :
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 230
مساهمون: احمد آرام
ص٢٣٠
هامش
( 17 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 216 .
( 18 ) - همان جا .