جستجوى آثار پيشينيان در آن برخيزيم ، ولى بدان شرط كه خود آثار ما را خواستار توقف در كنار آنها نسازد ، بلكه عبرتى كه از آنها به دست مىآيد مايهء اين توقف شود .
فَيَنْظُرُوا
و سپس بنگرند .
و با چشمان خود و بدون وسايل نقل خبر و تفسيرهاى نادرست ، بر طبيعت نظر افكنند و ببينند كه :
كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ دَمَّرَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ
پايان كار كسانى كه پيش از ايشان بودند و هلاكت را خدا بر ايشان فرو ريخت ، چگونه بوده است .
/ 221 هلاك و دمار از بالا ايشان را فرا گرفت ، و از اموال و اخبار و ديار ايشان چيزى بر جاى نماند ، و اين مخصوص به زمان معين نيست ، بلكه همهء زمانها را شامل مىشود .
وَ لِلْكافِرِينَ أَمْثالُها
و كافران را پايانهايى نظير آنها خواهد بود .
پس هر كافرى ناگزير بايد چشم به راه چيزى شبيه با اين عذاب بوده باشد ، بدان جهت كه سنّتهاى خدا تغيير نمىپذيرد .
[ 11 ] آيا چه چيز ضامن اعمال مؤمنان است ؟ ايمان ايشان به خدا ، و در آمدن ايشان در دژ ولايت او ، كه آن ولايت حقى است كه همهء آفريدگان را شامل مىشود . و اما كافران در بيرون اين دژ باقى ماندند و كوششهاى ايشان بيحاصل ماند و تلاشهاى ايشان متلاشى شد .
ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا
و از آن جهت چنين است كه خدا دوست و سرور كسانى است كه ايمان آوردهاند .
كافران چنان مىپنداشتند كه خدايان ساختگى آنان و اعمالشان را حفظ مىكنند ، پس كوشش ايشان بيحاصل ماند ، چه آن خدايان دوستان و سروران به حق نبودند ، بلكه همانند خود ايشان ضعيف و ناتوان بودند ، و آيا ممكن است ناتوانى به حمايت و محافظت ناتوانى ديگر بپردازد ؟