اين طاغى همهء اعمال خود را نابود كردند و كوششهاشان بر باد هوا شد ، و چه بسيار مثلهاى تاريخى كه اين معادله را براى ما متجلى مىسازد .
خطر اقتصاد فاسد كمتر از سياست فاسد نيست ، چه ممكن است دستاوردهاى ميليونها نفر را بر باد دهد ، و نگذارد كه آنان از دستاوردهاى خود استفاده كنند . آيا اين از حكمت نيست كه اقتصاد خويش را اصلاح كنند تا كارهاشان بر باد نرود و تلاشهاشان بى حاصل نماند ؟
گفتهاند : بدنى كه گرفتار انگلها مىشود ، خوردن چيزهاى مقوّى سودى براى او ندارد ، چه به جاى آن كه بدن را نيرومند سازد ، دشمن آن را كه به صورت انگلها تجسم پيدا كرده است تقويت مىكند ، و چنين است اقتصادى كه گرفتار بهرهكشان شده است / 220 كه جز به مصلحت آنان حركت نمىكند ، و چون آنان دشمن اقتصاد سالماند ، دورهء فعاليت آنان چيزى جز عقبماندگى به بار نمىآورد ، و اين يكى از معانى احباط است .
در اخلاق - همچون در اقتصاد و سياست - اين گفته صادق است ، چنان كه مشاهده مىكنيم كه بعضى از مردم در لحظهاى در تهور يا شتابزدگى و نادانى همهء نام نيكى را كه در مدت دهها سال به دست آورده بودند ، از دست مىدهند ، آيا اين سقوط نيست ؟
خلاصه آن كه : عمل هنگامى سودمند است كه اساسى سالم داشته باشد ، اما عملى كه بر شالودهاى فرو ريخته متكى باشد ، نه تنها سودى نمىدهد ، بلكه گاه براى عامل آن مايهء خطر و زيان است .
[ 10 ] تاريخ بهترين مدرسه است ، و سير در زمين براى مطالعهء تجربههاى پيشينيان بهترين روش تحقيق و برنامه در اين مدرسه ، چه ما را با حقايق به صورتى مستقيم و دور از تفسيرهاى عقبماندگان و خرافههاى پيشينيان نزديك مىكند و فهم آنها را براى ما آسانتر مىسازد .
أَ فَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ
چرا در زمين به سير و سياحت نپرداختند .
چه خوب است كه در اطراف زمين به گردش و سياحت بپردازيم و به