كَذلِكَ يَضْرِبُ اللَّهُ لِلنَّاسِ أَمْثالَهُمْ
و بدين سان خدا براى مردم مثلهايى از ايشان مىزند .
مثال مجموعهء صفاتى است كه شخص به آنها تجسّم مىبخشد ، پس چون بگوييم : مثال فلان كس ، يعنى / 210 همهء صفات نيك و بد او ، كه منطبق بر كسى است كه در آنها با او شباهت دارد ، و مثال و صفات در مقابل ذات است ، و ذات چندان براى ما حايز اهميت نيست ( بدان سبب كه مردمان در ذات با يكديگر اختلافى ندارند ) ، ولى صفاتى كه اين ذات را در ميان گرفتهاند و مثال آنند مهم است .
قرآن در آن هنگام كه مقياسى از حق و باطل در برابر ما قرار مىدهد ، امثال مردم را براى ما بيان مىكند كه مجموع صفات ايشان است ، كه به وسيلهء آن مىتوانيم بفهميم كه چگونه با اين و آن رفتار كنيم ، پس هر كس را كه از حق پيروى كند دوست مىداريم ، بدان سبب كه مثلى نيكو است ، و آن كس را كه از باطل پيروى مىكند دشمن مىداريم ، بدان جهت كه مثل و مثالى بد است .
[ 4 ] و چون دو مثال وجود دارد : مثال حق تحقق يافتهء در مؤمنان ، و مثال باطل تجسم يافتهء در كافران ، پس مبارزهء ميان آن دو در جريان است ، و به جنگ منتهى مىشود ، و بر مؤمنان است كه از لحاظ نفسى و روانى آمادهء رو به رو شدن با آن باشند .
فَإِذا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقابِ
پس چون با كسانى رو به رو شديد كه كافرند ، به زدن گردنها بپردازيد .
مقصود از ملاقات در اين جا ملاقات و رو به رو شدن همراه با خونريزى است ، و بدان معنى نيست كه - بنا بر سياق كلمه در ديگر آيات - به معنى ملاقات مؤمنى با كافرى بوده باشد .
و « ضرب الرّقاب » تعبيرى از سختترين انواع قتل و آشكارترين صورت آن است ، و با آن خشم مقدسى تجلى پيدا مىكند كه روح مؤمن مخلص به حق آكندهء از آن است .