كه كافران چنان گمان مىكردند كه جنّيان نيمه خدايانند و مىتوانند بدى و زيان را از ايشان دور كنند . مگر پروردگار ما سبحانه و تعالى خود نگفته است كه :
وَ أَنَّهُ كانَ رِجالٌ مِنَ الْإِنْسِ يَعُوذُونَ بِرِجالٍ مِنَ الْجِنِّ
مردانى از انس بودند كه به مردانى از جن پناه مىبردند ؟ » پس اين قصه براى بيان كردن اين مطلب آمده است كه گروه جن همچون گروه انس به رسالت نياز دارند .
/ 172
شرح آيات :
[ 26 ] هنگامى كه منكر - نسبت به آيات خدا - از مسئوليت اعتراف به حق مىگريزد ، و تسليم به او نمىشود ، به خيال خود ، به ركن مغرور شدن به نيرو و علم پناه مىبرد ، و چنان مىپندارد كه مال و كيد و حيلهاى كه در اختيار دارد ، در آن روز كه خطر هلاك وى به سبب كفر ورزيدنش به خدا و رسالت او را تهديد مىكند ، مىتواند كارى براى او انجام دهد .
هرگز چنين نيست . . . سرنوشت گذشتگان از عاد و ثمود و فرعون و هامان و سپاهيان ايشان و ديگران براى عبرت گرفتن ما و دانستن اين مطلب كفايت مىكند كه قدرتهاى مالى و علمى چيزى جز غرور و فريب نيست .
وَ لَقَدْ مَكَّنَّاهُمْ فِيما إِنْ مَكَّنَّاكُمْ فِيهِ
و به آنان قدرت و مكانتى داديم كه به شما آن را نداده بوديم .
المبرّد گفت كه « ما » در « فيما » به منزلهء ( الّذى كه ) است ، و « إن » به منزلهء ( ما نه ) ، و تقدير آن مىشود : و لقد مكّناهم في الذي ما مكناكم فيه ، و معنى آيه مىشود : آنان نيرومندتر از شما بودند ، و از شما اموال بيشتر داشتند ، و نيز چنين است در گفتهء خداى تعالى :
كانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَ أَشَدَّ قُوَّةً وَ آثاراً فِي الْأَرْضِ
از ايشان در شماره بيشتر و در نيرو و در اختيار داشتن آثارى در زمين سختتر بودند .
بدين گونه امكاناتى كه در تصرف ايشان قرار داشت ، بيشتر از آن بود كه قريش در اختيار و تصرف داشتند ، و شايد براى هر قومى كه پس از ايشان كتاب را تلاوت مىكنند .