كردند پس خدا ايشان را فراموش كرد » ، و اين گفتهاش
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا
پس امروز آنان را فراموش مىكنيم به همان گونه كه ايشان اين روزشان را فراموش كردند » ، و اين گفتهاش
وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا
و پروردگارت فراموش كننده نيست . . . و همچنين .
امير المؤمنين - عليه السلام - گفت : « و اما گفتهء خداوند متعال
نَسُوا اللَّهَ فَنَسِيَهُمْ
يعنى اين كه خدا را در دنيا فراموش كردند ، و به فرمانبردارى از او نپرداختند ، پس در آخرت ايشان را فراموش كرد ، يعنى چيزى از پاداش خويش را بهرهء ايشان قرار نداد و به اين جهت فراموش شدهء از خير شدند ، و همچنين تفسير اين گفتهاش عزّ و جلّ
فَالْيَوْمَ نَنْساهُمْ كَما نَسُوا لِقاءَ يَوْمِهِمْ هذا
كه مقصودش از نسيان آن است كه ايشان را چنان پاداش نداد كه به اولياى خود پاداش مىدهد ، يعنى كسانى كه در دنيا فرمانبردار خدا و به ياد او بودند ، در آن هنگام كه به او و فرستادهاش ايمان آوردند ، و در پنهانى از او ترسيدند .
/ 111 اما دربارهء اين گفتهاش
وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا
بايد بدانيم كه پروردگار ما تبارك و تعالى كسى نيست كه فراموش كند و غفلت نمىورزد ، بلكه او حفيظ و عليم است ، و عرب مىگويد : قد نسينا فلان يذكرنا يعنى آرزوى خير ما را ندارد و ما را از خاطر به دور داشته است » . « 21 »
وَ مَأْواكُمُ النَّارُ وَ ما لَكُمْ مِنْ ناصِرِينَ
و جايگاه شما دوزخ است و ياورانى نداريد .
خدا دربارهء بىياورى در آخرت تأكيد بسيار مىكند ، چرا كه هيچ ياورى - اگر يافت شود - براى نجات يافتن از عذاب خدا وجود ندارد ، نه طاغوتان و نه دوستان و نه فرهنگ فاسد و هواهاى نفس هيچ كدام چنين قدرتى را ندارند ، و اين منتهاى ضعف و مسكنت و بيچارگى در آخرت است ، پس انسان تنها مىايستد و در برابر او آتش است ، و كسى را نمىيابد كه آتش را از او دور كند و بنا بر اين تسليم
هامش
( 21 ) - بحار الانوار ، ج 93 ، ص 98 - 99 .