- بر حسب علم ما - آفريدهاى است كه با علم مقدر شده ، و براى هدفى در راه خود پيش مىرود ، و چنين است كهكشان با وسعتى عظيم - بنا بر شناخت ما - كه آن نيز آفريدهاى تقدير شدهء با علم و روانهء در راه هدفى است . . . پس آيا امكان آن وجود دارد كه اين انسان تقدير و هدفى نداشته باشد ؟
شايد عقلانى بودن آفرينش آفريدگان محور سوره باشد . پس بياييد تا به بحث دربارهء بينشهاى سوره نسبت به اين بپردازيم .
/ 8 قرآن در شب مبارك قدر نازل شد ، و به نام مقدّر اين آفرينش بيم مىدهد كه مبادا از اين تقدير حكيمانهاى كه در شب قدر تحقق يافت انحراف حاصل كنند :
در اين شبى كه تفصيل هر امر به حكمت صورت مىگيرد ، امرى از خدا كه پيامبران را فرستاد تا به آن امر و فرمان مردمان را بيم دهند .
و اين رحمتى از خدا بود كه به مردمان بيم دهد كه از سنتها و تقديرها تجاوز نكنند و خود را در معرض خطر قرار ندهند .
و پس از آن كه ما را به ياد عظمت آفريدگار مىاندازد ، مىگويد :
بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ
به شكى سرگرمند و همين سبب كافر شدن آنان به اين رسالت است و گمراهى ايشان چندان باقى خواهد ماند تا عذاب به ايشان برسد »
فَارْتَقِبْ
پس مراقب و چشم به راه روز عذاب باش
يَوْمَ تَأْتِي السَّماءُ بِدُخانٍ مُبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ
روزى كه دودى آشكار در آسمان پديد مىآيد و همهء مردم را مىپوشاند و مىپرسند كه : اين چيست ؟ » .
هذا عَذابٌ أَلِيمٌ
اين عذابى دردناك است » ، و بانگ بر مىدارند كه :
رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ
پروردگارا ! عذاب را از ما دور كن كه ما مؤمنانيم » و هيهات !
أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرى وَ قَدْ جاءَهُمْ رَسُولٌ مُبِينٌ
مگر يادشان نيست كه آشكارا فرستادهاى از ما به نزد ايشان آمد » ،
ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ
پس از او روى برتافتند » ،
وَ قالُوا مُعَلَّمٌ مَجْنُونٌ
و گفتند كه : تعليم ديدهاى ديوانه است » و به ايشان خطاب رسيد كه :
إِنَّا كاشِفُوا الْعَذابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عائِدُونَ
ما اندكى عذاب را از شما دور مىكنيم و شما به آن باز خواهيد گشت » ، و شايد اين عذاب نزديكتر باشد كه آنان را از رسيدن عذاب بزرگتر بيم دهد كه