3 - اگر طلبكار بتواند طلبش را از بدهكار بگيرد ولى اين كار را نكند ، زكات بر او واجب نمىشود حتّى اگر نگرفتن طلب به خاطر فرار از زكات باشد زيرا شرط مالكيّت مال تنها بعداز تحويل گرفتن آن حاصل مىشود .
پنجم - قدرت بر تصرّف :
1 - اگر شخصى مالك مال زكاتى باشد ولى عملًا به هر دليلى نتواند در آن تصرّف كند ، زكات بر او واجب نمىشود . نمونههاى چنين مالى عبارت است از :
- مالى كه از انسان غائب باشد و در دسترس او يا وكيلش نباشد تا بتواند در آن تصرّف كند .
- مال غصب شده و به سرقت رفته .
- مال انكار شده ( يعنى مالى كه در نزد شخص ديگر است و او منكر مالكيّت مالك حقيقى و مانع از تصرّف او باشد . )
- مالى كه در محلّى دفن شده و اكنون مالك ، آن محل را فراموش كرده است .
- مال توقيف شده يا مسدود شده توسط دولت .
- شماره حسابهاى بانكى مسدود شده ( در مورد طلا و نقره ) .
- مال رهن ، موقوفه ، نذر شده و مانند آن .
2 - ملاك و معيار در صدق قدرت بر تصرّف يا عدم آن ، عرف است .
3 - در سقوط زكات از مال موقوفه ، فرقى بين وقف عام و وقف