و جهل و مانند اينها ، پيدا مىشود . از سويى ريشههاى غيبت ده گونهاند كه عبارتاند از : كينه جويى ، كمك و همراهى كردن با يك گروه ، تهمت ، تصديق يك خبر بدون اينكه درستى آن آشكار شده باشد ، بدگمانى ، حسد ، مسخره كردن ، شگفتى ، ناراحتى و خودآرايى ، پس اگر خواستار سلامت ( ايمان ) هستى خالق را ياد كن نه مخلوق را ، تا بجاى غيبت ، به عبرت درآيى و بجاى گناه ، ثواب كنى . »
13 - بايد از گمان بد كه خود به دنبال كينه ، خشم ، درگيرى و نادانى مىآيد ، دورى جست . چون ، دين اسلام به ما فرمان مىدهد تا به دنبال آنچه نسبت بدان علم نداريم نرويم ، همچنين دستور مىدهد تا كارهاى برادرانمان را به بهترين وجه حمل بر صحّت كنيم . اميرمؤمنان عليه السلام دراين باره فرمودهاند :
« ضع أمر أخيك على أحسنه حتّى يأتيك منه ما يغلبك ( أيتعلم يقيناً غير ذلك ) ولا تظنّن بكلمة خرجت من أخيك سوءً وأنت تجد لها في الخير محملًا » « 1 » .
« كار برادرت را بر بهترين وجه حمل بر صحّت كن تا اينكه به خلاف آن يقين كنى ، و همچنين تا وقتى مىتوانى براى سخنى كه از ( دهان ) برادرت خارج شده توجيه نيكى بيابى ، به سخن وى گمان بد مبر . »
14 - تجسّس در كار مردم به معناى دنبال كردن و پرده برداشتن از رازهاى ايشان به منظور دستيابى به عيوبشان ، نيز جايز نمىباشد . روايت شده كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روزى پساز اتمام نماز ، به سرعت حركت كرده ،
هامش
( 1 ) - بحارالأنوار ، ص 196 ، ح 11 ( باب التّهمة والبهتان وسوء الظّنّ ) .