ايجاب و اهليّت قبول كننده در زمان قبول مىباشد . ولى در شرط اهليّت دوطرف به هنگام ايجاب و يا قبول توسط يكى از آنها ، ميان فقها اختلاف نظر است . يعنى اگر مثلًا طرف اوّل ، ايجاب را جارى سازد و پس از آن به خواب رود ، ديوانه و يا بيهوش شود و يا فوت كند ، و پس از آن طرف دوّم قبول را تلفّظ كند ، آيا عقد درست است و يا نا درست ؟
همچنين در صحّت انعقاد قراردادى در وضعيتى مخالف وضعيّت بالا يعنى در صورتى كه قرارداد به صورت غيابى بسته شود ، و طرف اوّل ايجاب خود را در زمان جنون طرف دوّم انجام دهد ، و طرف دوّم پس از بهبودى به قبول اذعان كند ، آيا عقد درست است يا نه ؟
به نظر نگارنده عرفها در برخورد با اين موضوع يكسان عمل نمىكنند ، لذا در صورت صدق كردن عقد از نظر عرف و با توجّه به احراز رضايت پيشين دوطرف ، در شرع دليلى بر بطلان اين گونه عقدها ديده نمىشود .
6 - در صورتى كه طرف دوّم با سكوت ، عملكرد و يا امورى همانند اينها قبول خود را آشكار كند ، اين قبول جايگزين قبول لفظى شده و قرارداد را از آن بىنياز مىسازد . معيار در اينجا وجود امرى غير لفظى است كه از ارادهء معطوف به بستن قرارداد ، پايبندى به آن و تراضى ميان دوطرف حكايت مىكند .
به چند نمونه دراين باره توجّه كنيد :
الف - معاملاتى كه در آنها طبيعت معامله ، عرف تجارى و يا شرايط محيطى ، جايگزينى سكوت بجاى قبول لفظى را كافى تلقّى مىكنند :
احكام عمومى عقود و قراردادها (فارسى) — صفحة 99
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٩٩