در صورت ادامهء جوشانيدن و بخار شدن تمام دوسوّم آن عصاره ، از آن بگونهاى حلال بهرهمند شد .
چهارم - معامله بر سر ادرار و فضولات حيوانى پاك در صورتى كه فايدهء حلالى دربرداشته باشد ، جايز شمرده مىشود ، همچنانكه معامله بر سر خون در صورتى كه فايدهاى حلال دربرداشته باشد ، و همچنين معامله بر سر فضولات انسانى و حيوانى نجس نيز ، البتّه با كراهت دراين مورد ، جايز مىباشد .
پنجم - مىتوان بر سر هر چيز نجس شده ، كه قابل تطهير و پاك شدن مىباشد ( همچون فرش ، پارچه ، ظروف و ابزارهاى نجس شده ) معامله كرد . همچنين معامله بر سر چيزهاى متنجّس غير قابل تطهير ، البتّه در صورتى كه استفاده از آنها متوقّف بر طهارت و پاكى آنها نباشد ، ( همچون سوخت نجس شده ، مصالح ساختمانى نجس شدهاى كه در اماكن استفاده مىشود كه مشروط به طهارت نيست ، و يا روغنهاى نجس شدهاى كه در صنعت به كار گرفته مىشوند و طهارت آنها الزامى نمىباشد و . . . ) نيز جايز شمرده مىشود .
ششم - اگر بهرهمندى از چيز نجس شدهء غير قابل تطهيرى ( همچون آب ميوه ، روغن خوراكى و يا سركهء نجس شده ) تنها در صورت پاكى و طهارت آن ، متصوّر باشد ، دادوستد آن جايز شمرده نمىشود ، مگر اينكه عرفاً بتوان براى آن استفادهء حلال و هدفمند ديگرى را تعريف كرد .
از اين دست مىتوان به دادوستد روغن خوراكى نجس شده ، البتّه به عنوان سوختِ چراغهاى قديم اشاره كرد .
احكام عمومى عقود و قراردادها (فارسى) — صفحة 146
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص١٤٦