دوّم - خداوند متعال در آية ششم سوره مائده مىفرمايد :
( يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَىالْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَيْنِ وَإِن كُنتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِن كُنتُم مَرْضَىأَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنكُم مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيداًطَيِّباً فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِن حَرَجٍ وَلكِن يُرِيدُلِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ « 1 » .
« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! هنگامى كه به نماز مىايستيد ، صورت ودستهاىتان را تاآرنج بشوييد ، و سر و پاها را تا مفصل ] / برآمدگى پشت پا [ مسح كنيد ، و اگر جنب باشيد خود رابشوييد ( غسل كنيد ) ، و اگر بيمار يا مسافر باشيد يا يكى از شما قضاى حاجت كرده يابا زنان آميزش جنسى داشتهايد و آب نيابيد ، با خاك پاكى تيمم كنيد و از آن به صورت ودستهابكشيد . خداوند نمىخواهد مشكلى براى شما ايجاد كند ، بلكه مىخواهد شما را پاك سازدونعمتش را بر شما تمام نمايد ، شايد شكر او را بجا آوريد . »
از آيه شريفه فوق نكات ذيل استفاده مىشود :
1 - پيش از نماز گزاردن ، واجب است كه صورت و دستها شسته ، سر و پاها ، مسح شودواين حكم استثنا ندارد مگر اينكه شخص از قبل ، اين عمل ( وضو ) را انجام دادهباشد و با خواب يا قضاى حاجت ، وضوى خود را باطل نكرده باشد .
2 - شستن صورت هم به اين صورت انجام مىشود كه همه آنچه را كه در رويارويى با مردمبراى آنان آشكار و ظاهر مىشود همچون پيشانى و دو گونه رخسار تا چانه ، شسته شود ، واگربه مقدارى كه بين انگشتانت قرار مىگيرد ، از رستنگاه مو ( بالاى پيشانى ) تا چانهرا بشويى ، در عرف گفته مىشود كه صورتت را شستهاى .
3 - اما در مورد دستها ، مقدار لازم در شستن ، تا آن جا است كه آرنجها را هم شامل شود ، يعنى حدّ دستى كه شسته مىشود ، آرنج است ولذا كلمه « الى » در آيه براى دلالت برمساحت دست شسته شده است نه براى بيان روش شستن ، پس آيه شريفه دلالت مىكند برضرورت شستن دست از آرنج تا انگشتان ، چون اين روش عرفى شستن است چنان كه روششستن صورت نيز همين است .
4 - اما مسح سر ، با مسح كردن بخشى از سر با رطوبتى كه در دستت باقى مانده ، تحققمىيابد .
5 - مسح پا نيز با مسح رطوبت دست كفايت مىكند ، پس آيه دلالت نمىكند براينكه براى
هامش
( 1 ) سوره مائده ، آيه 6 .