سالانه خود و خانوادهاش ، ناتوان باشد .
امّا مسكين كسى است كه وضعيّتش بدتر و سختتر از فقير است .
2 - كسى كه منبع درآمد دارد مانند زمين كشاورزى ، يا دامدارى ، يا مستغلاتى كه درآمد مستمرّ دارد ، يا كارى ادارى ، يا كسب و تجارت و يا سرمايهاى براى استفاده و سودآورى و مانند آن ، و اين درآمدها مخارج سالانه او را كفايت كند ، جايز نيست زكات بگيردامّا اگر عوايد او كفايت نمىكند ، به همان اندازهاى كه كم دارد مىتواند از زكات بگيرد .
3 - كسى كه سرمايه يا وسايل و ابزار آلات صنعتى دارد كه با آنها كار مىكند وعوايد آن را براى مخارج خود مصرف مىنمايد ولىاين عوايد همه مخارج سال او را كفايت نمىكند ، واجب نيست كه از سرمايهاش مصرف كند يا ابزار آلات ووسايل كارش را بفروشدبلكه مىتواند آنها را براى ادامه كار و كسب درآمد و سود ، نگهدارد و بقيّه مخارج سال خود را از زكات بگيرد .
4 - مىتوان به فقير و مسكين از زكات ، در يك نوبت به حدّى داد كه از مخارج خود او وخانوادهاش بيشتر شود و احوط آن استكه به دادن مقدار مخارج سالانهاش اكتفا شود امّا اگر چند نوبت به او زكات داده شود تا آنجا كه مخارج يكسال كامل او تأمين گردد ، ديگر دادن زكات به او جايز نيست .
5 - داشتن منزل مسكونى و خدمتكار و وسيله نقليّه ( اسب يا ماشين يا . . . ) واثاث و لوازم منزل و لباس و مانند آن كهمتناسب با شخصيّت و وضعيّت اجتماعى او باشد ، مانع از دادن زكات نيست در صورتى كه درآمد او مخارج سالانهاش را كفايت نكند . بلكه اگر فقير وسايل و لوازم فوق را نداشته باشد ، مىتوان از زكات به اندازهاى به او داد كه هم مخارج سالانهاش را تأمين نمايد وهمبه او امكان دهد كه مناسب با وضعيّت اجتماعى خود در شهر و كشورش ، براى خود لوازم زندگى تهيه كند .
6 - اگر كسى منزل مسكونى بالاتر از حدّ نياز و شأن اجتماعى خود يا منزلهاى متعدّدى كهبه آنها احتياج ندارد يا ماشينها و وسايل و لوازم بيشتر از نيازمنديهاى معمولى خود داشته باشد ، واجب است زكات نگيرد زيرامىتواند با فروختن مقدار اضافه بر نياز ، زندگى خود را تأمين كند .
7 - فقيرى كه مىتواند شغل و صنعتى ياد بگيرد كه زندگىاش را تأمين كند ، بنابر احتياط واجب بايد ياد بگيرد و بر زكات متّكىنباشد ولى در مدّت زمانى كه مشغول يادگرفتن است ، اگر در عرف فقير محسوب شود هر چند با عدم توانايى قرض گرفتن ، مىتواندزكات بگيرد .
8 - اگر فقير شغل يا كار فنّى دارد كه مىتواند او را بىنياز گرداند امّا وسايل مورد نياز كار از قبيل : جا و ابزار و دستگاههاى لازم راندارد ، جايز است زكات بگيرد و بهتر اين است كه آن مقدار زكات بگيرد كه با آن بتواند وسايل كار تهيه كند بخصوص در صورتيكهمبلغ مورد نياز
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 501
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٥٠١