23 - اگر خرما و انگور خشك داشته باشد بعيد نيست كه دادن زكات آن از خرما و انگور تازه به مقدارى كه اگر خشك شود به اندازه زكات واجب شود ، جايز باشد و همچنين است عكس مسأله . ولى احوط اين است كه بعداز اجازه گرفتن از مجتهد يا درصورتيكه مصلحت فقرا ايجاب كند ، آن را به عنوان قيمت زكات واجب پرداخت كند .
24 - اگر مالك بعداز تعلّق گرفتن زكات به غلّاتش بميرد ، واجب است زكات از مال او پرداخت شود .
25 - امّا اگر قبلاز تعلّق گرفتن زكات بميرد و مال به ورثه منتقل شود ، زكات واجب است بر هر وارثى كه سهم او به اندازه نصاببرسد و بر كسانى كه سهم آنان به نصاب نمىرسد ، چيزى واجب نيست .
26 - اگر شخصى بميرد و بدهكار باشد و اموالى هم داشته باشد كه زكات آن واجب شده است اوّل بايد زكات را از اموال او بپردازندو بعد بدهى او را از باقى مانده اموال ادا نمايند .
27 - اگر محصولاتى كه زكات به آنها تعلّق گرفته دونوعِ خوب و بد داشته باشد ، بنابر احوطبه نسبت هر نوع ، زكات از خود آن گرفته شود .
مصرف زكات
زكات در موارد زير مصرف مىشود :
1 - فقرا 5 - جذب تمايل كفّار و يا مسلمانان ضعيفالايمان
2 - مساكين 6 - بدهكاران
3 - كارگزاران زكات 7 - سبيل اللَّه
4 - آزاد كردن بردگان 8 - ابن السبيل ( مسافر در راه مانده )
تفصيل احكام اين موارد به شرح ذيل بيان مىشود :
اوّل و دوّم - فقير و مسكين :
1 - فقير كسى است كه به تناسب وضعيّت اجتماعى و نيازمنديهايش ، نمىتواند مخارج خود وخانوادهاش را تأمين كند . گاهى كسىكه مخارج روزانه خود را دارد امّا از داشتن منزل مسكونى يا وسيله نقليّه ضرورى براى خود ، ناتوان است ، فقير محسوب مىشود و همچنين است ساير نيازمنديهاى زندگى كه البتّه نسبت به اين شخص و آن شخص و اين شهر و آن شهر و اين زمان و آن زمان متفاوتاست .
و چون زكات ، سالانه است فقير را نيز تعريف كردهاند كه : كسى است كه از تأمين مخارج