15 - اگر زراعتى را با دلو و مانند آن آبيارى كنند و در زمينى كه پهلوى آن است زراعتى كنند كه از رطوبت آن زمين استفاده نمايد و محتاج به آبيارى ديگرى نشود ، بنابر احوط زكات زراعتى كه با دلو آبيارى شده ( 5 % ) و زكات زراعت مجاور آن ( 10 % ) است .
حساب مخارج و هزينهها :
16 - ماليات دولتى يا خراج يا آنچه را مأموران دولتى به زور مىگيرند و امكان رهايى از آنان به هيچ شكلى وجود ندارد ، ازمخارجى است كه بايد از محصول كم شود و بعداز آن نصاب محاسبه گردد .
17 - بنابر اقوى هزينهها و مخارجى مانند اجرت نگهبان و كشاورز كه از خود ميوه يا زراعت پرداخت مىشود يا آن مقدار ازمحصول كه به عابرين و غيره داده مىشود ، هيچ كدام آنها از نصاب حساب نمىشوند امّا مخارج نقدى ديگر مانند قيمت كود و بذر واصلاح زمين بنابر احوط نبايد از محصول كسر شود .
18 - همچنيناگر مالك شخصاً ياافراد خانواده او ، بدون دريافت اجرت در زمين كار كرده باشند ، مقدار اجرت آنان از محصول ، كسر نمىشود و همچنين اجاره خود زمين ملكى و اجرت وسايل ودستگاههايى كه ملكخود اوست ، نيز كسر نمىگردد .
19 - اگر زراعت را بخرد ، قيمت آن از مخارج حساب گرديده و از محصول كسر مىشود امّا اگر خود زمين يا درخت يا دستگاههاو وسايل لازم كشاورزى را بخرد ، قيمت آنها از محصول كسر نمىگردد . البتّه به حسب ظاهر حكم همين است ولى عرف گاهى اين اشيارا از مخارج مىشمارد و به طور كلّى مسأله مخارج وهزينهها نزد عرف به حسب مناطق و زمانهاى مختلف ، تفاوت پيدا مىكند .
20 - اگر انسان در چند شهر مختلف ، زراعت گندم يا جو ، يا درختان خرما و انگور داشته باشد ، نصاب هر شهر جداگانه حسابنمىشود بلكه همه محصولات با همديگر جمع شده و يك جا حساب مىشود ، هر چند فصلهاى آن شهرها و موقع دِرو يا چيدن ، يكماهو دو ماه باهم تفاوت داشته باشد البتّه در صورتى كه همه اين محصولات ، محصول يكسال حساب شود .
21 - اگر درختان خرما يا انگور در يكسال دوبار ميوه دهد و ميوه هر مرتبه به تنهايى به حدّ نصاب نرسد بلكه مجموع هردونوبت ، نصاب را تشكيل دهد ، بنابر احتياط زكاتواجب مىشود .
22 - اگر مقدارى خرما يا انگور تازه دارد كه خشك آن به اندازه نصاب مىشود ، مىتواند زكات آن را از خرما و انگور تازه بدهدولى به قدرى كه اگر خشك شود به اندازه زكاتى باشد كه بر او واجب است .
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 499
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٩٩