مىباشد و بايد عوض زكات را پرداخت كند . همچنين كسى كه از سوى حاكم شرع مسؤول جمعآورى زكات است حق دارد در همينوقتى كه ذكر شد ، زكات را از مالك مطالبه نمايد .
9 - براى مالك جايز است كه بعداز تعلّق گرفتن زكات ، زكات را در حالى كه هنوز خرما بر درخت است پرداخت نمايد و جايزاست كه زكات را از خود خرما بدهد يا از قيمت آن .
10 - زكات غلّات چهارگانه با گذشت سالهاىِ متعدّد تكرار نمىشود . پس اگر مثلًا گندم يا جو را بعداز پرداخت زكاتش ، براىچند سال هم نگهدارد ، چيزى بر مالك واجب نمىشود .
11 - خرمايى كه به صورت رطب خورده مىشود و وزن آن بعداز خشك شدن كم مىشود يا بعداز خشك شدن اصلًا خرما ناميدهنمىشود ، نصاب آن براساس وزن آن بعداز خشك شدن محاسبه مىشود .
12 - براى مالك جايز است قيمت زكات را هر چند از غير پول رايج ، پرداخت نمايد به شرطى كه مسؤول جمعآورى زكات ، قبولكند يا فقير راضى باشد يا مصلحت او دراين باشد . امّا در غير اين حالات احوط اين است كه از دادن قيمت اجتناب شود .
مقدار زكات :
13 - مقدار زكاتى كه بايد داده شود ، به حسب نوع آبيارى ، تفاوت پيدا مىكند :
الف - اگر آبيارى به صورت طبيعى يعنى با آب جارى ( نهرها و رودخانهها ) يا آب باران يا چشمه صورت گيرد يا بامكيدن آب از رطوبت طبيعى زمين توسّط ريشهها ، مانند نخل خرما ودرختهايى كه در زمينهاى مرطوب پست قرار دارد ، مقدارزكات واجب ده در صد ( 10 % ) از كلّ محصول مىباشد .
ب - امّا اگر آبيارى با تلاش و ابزار بشرى مثل آب دادن با دلو و طناب و تلمبهها وچرخهاى آبكش و مانند آنها صورت گرفته باشد ، مقدار زكات پنج درصد ( 5 % ) مىباشد .
ج - اگر آبيارى با هر دو روش صورت گرفته باشد و تأثير هر دو روش مشترك و مساوى باشد ، زكات آن هفت و پنج دهم درص ( د 7 / 5 % ) مىباشد امّا اگر به حسب صدق عرفى ، تأثير يكى از دو روش بيشتر و غالب باشد ، زكات هم به نسبت همان روشِغالب مىباشد .
14 - اگر براى درخت و زراعت ، آبيارى طبيعى ، كافى باشد ولى در عين حال مالك آن را با وسايل بشرى مانند دلو و تلمبه ، آبدهد ، بدون اينكه در رشد محصول آن تأثيرى داشته باشد ، زكات آن ده در صد است و همچنين است در عكس مسأله يعنى اگر كشت و زراعت معمولًا با ابزار وآلات آبيارى مىشود ولى بعداً آب رودخانه يا باران نيز بدون تأثير قابل توجّهى ، بر آن جريان پيدا كند ، زكاتآن همان پنج درصد است .
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 498
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٩٨