كسانى كه زكات بر آنان واجب مىشود
زكات بر كسى واجب مىشود كه واجد شرايط ذيل باشد :
1 - بلوغ 4 - مالكيّت
2 - عقل 5 - قدرت بر تصرّف
3 - آزادى 6 - نصاب
جزئيات شرايط بالا به ترتيب ذيل بيان مىشود :
اوّل - بلوغ :
1 - زكات بر غير بالغ واجب نيست هر چند تنها در قسمتى از سال نابالغ باشد پس سال زكاتى از حين بلوغ حساب مىشود .
منظور از سال زكاتى اين است كه در بعضى از موارد وجوب زكات ، مانند گاو ، گوسفند ، شتر ، طلا و نقره واجب است كه يكسالكامل از آنها بگذرد ، بعد زكات بدهد . پس اگر مالك آنها بالغ شود ، بايد از لحظه بلوغ ، يكسال بگذرد ، بعد زكات واجب مىشود امّادر مواردى كه گذشتن يكسال در آنها شرط نيست مانند گندم و جو و خرما و كشمش ، قبلاز وقت تعلّق زكات ، بلوغ شرط است . چنان كه تفصيل مسأله در آينده بيان خواهد شد .
2 - در غلّات نابالغ ، يعنى : گندم ، جو ، خرما و كشمش مستحب است كه ولىّ شرعى او زكات را بدهد و اگر ولىّ ندارد ، حاكمشرع متصدّى آن مىباشد . امّا در اموالى از قبيل : طلا و نقره ، براى ولىّ دادن زكات آنها جايز نيست و در شتر ، گاو و گوسفند نيز احوطنپرداختن زكات است .
3 - اگر ولىّ كودك نابالغ با اموال او تجارت كند ، بازهم مستحب است كه زكات آن را پرداخت نمايد .
دوّم - عقل :
1 - در مال كسى كه در طول سال ديوانه است ، زكات واجب نيست و همچنين براى كسى كه در دورههاى معيّنى ديوانه مىشود ، به شرطى كه در عرف صدق كند كه او ديوانه است . امّا كسى كه تنها براى مدّتهاى كوتاهى ديوانگى بر او عارض مىشود ولى در عرف به اوديوانه گفته نمىشود ، زكات واجب است .
2 - اگر ولىّ ديوانه با مال او تجارت كند ، مستحب است زكات آن را پرداخت نمايد امّا در غير مال تجارت ، دادن زكات آن جايزنيست .