س : چنانچه اوّل ماهمحرم را بعنوان سالمالى خمس قرار داده باشم سپسبخواهم اين زمان رابه اوّل ماه رمضان تغيير دهم آيا مىتوانم ؟ با توجّه به اينكه اين تاريخ با انجام حسابهاى شخصى من بيشتر تناسب دارد ، يا اگر سال قمرى هجرى داشته باشم و بخواهم آن را به سال شمسى يا ميلادى تغيير دهم ، آيا جايز مىباشد ؟
ج : بلى ، جايز مىباشد ، بدين ترتيب كه خمس منافع خود را در اوّل سال جديد بپردازيد سپس آن را بعنوان سال مالى خود قرار دهيد و همچنين اگر بخواهيد سال قمرى را به شمسى يا بر عكس ، تغيير دهيد در هر وقت كه بخواهيد سر سال جديد شما باشد ، بايدخمس منافع قبلاز آن را پس از كسر مخارج بپردازيد و سپس آن وقت را سر سال جديد خود قرار دهيد .
س : صاحب مغازه تجارى يا كارخانه و نظاير آن اگر سال مالى او فرابرسد و نتواند حسابهاى خود را بدليل طلب وبدهكاريهاى زياد تنظيم كند ، چگونه خمس اموال خود را بپردازد ؟
ج : مىتواند مقدار خمس خود را بر آورد كند و حدس بزند و همان مقدار را پرداخت كند و بعد از آن كه حسابهاى خود را تنظيم نموداگر زياد شد خمس مازاد آن را نيز بپردازد و اگر كمتر بود از خمس خود آنچه زياد داده كسر كند .
س : اگر كسى حقوق شرعى خود را در طول زندگى نپرداخته است و اكنون مىخواهد خمس خود را بپردازد ، چه بايد بكند ؟
ج : بايد به ولىّ خمس مراجعه كند و پس از محاسبه ، آن مقدار را كه مىداند بر ذمّه او است يك مرتبه يا به طور مرحلهاى و بهتدريج پس از قبول آن از سوى ولىّ خمس ، بپردازد ، و آنچه را مىداند كه خمس در آن نيست نپردازد ، و در مورد شك مىتواند به اولى خمس مصالحه نمايد يعنى قسمتى را بپردازد و قسمتى ديگر را ولىّ خمس ببخشد .
س : اگر مخارج فردى بيش از درآمد او باشد ، آيا خمس بر او واجب است ؟
ج : خير ، خمس بر او واجب نيست اگر درآمد او نتواند مؤنه ( مخارج ) سال او را تأمين كند .
س : اگر كسى چنين بود ، يعنى مخارج او بيش از درآمدش بود ولى ثروت زيادى كه پيشبينى نمىكرد ، بدست آورد ، آياخمس استفاده بدست آمده را بايد بپردازد ؟
ج : بلى ! مىتواند خمس را هم اكنون بپردازد يا اينكه از همين تاريخ سال مالى خود را حساب نمايد . و پس از پايان سال مالى خمسما بقى آن را بپردازد .
س : اگر كسى خمس خود را نداده باشد و بخواهد خمس املاك و اموال خود را بپردازد ، آيا با قيمت خريد آنها راقيمتگذارى كند يا به قيمت روز ؟
ج : اگر ارزش روز بيشتر باشد بايد قيمت روز را محاسبه كند .
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 477
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٧٧