بر من واجب است ؟
ج : وسايل كسب و كار جزء مؤنه بشمار نمىآيد ، مگر اينكه در صورت پرداخت خمس آن نتواند به كسب ادامه دهد ، بنابراين اگرشرايط شخص طورى باشد كه اگر خمس اتومبيل را بپردازد ، نتواند با بقيّه پول خود ماشين بخرد و امرار معاش كند ، خمس بر اوواجب نمىباشد ولى در غير اين صورت بايد خمس را بپردازد .
س : كسى خودرو دارد كه بعضى اوقات به وسيله آن كسب و زمانى از آن استفاده شخصى مىكند چگونه خمس آن را محاسبهنمايد ؟
ج : اگر اكثر اوقات بعنوان اتومبيل شخصى استفاده شود ، خمس به آن تعلّق نمىگيرد ، ولى اگر غالباً جهت كسب و كار از آن استفادهمىشود خمس دارد .
و اگر از ابتداى خريد خودرو ، استفاده شخصى و كسب ، هر دو را قصد كرده باشد ، نيمى از خمس آن را بايد بپردازد .
و گفته شده كه در هر صورت نسبت را بايد محاسبه نمايد . ولى گفته اوّل به قواعد فقهى نزديكتر است . و احتياط آن است كه در موارد شك در موضوعات با ولىّ خمس مصالحه شود ، و اللَّه اعلم .
س : اگر شخصى كارگر يا كارمند باشد و هر سال مقدارى از درآمد خود را پسانداز كند تا بتواند مغازه يا تاكسى يا خانهاىبراى اجاره دادن ، خريدارى كند آيا به اين پسانداز ، خمس تعلّق مىگيرد ؟
ج : بلى ، به ابزار و وسايل كار و كسب خمس تعلّق مىگيرد ، همانطور كه به سرمايههاى انباشته نيز تعلّق مىگيرد .
س : اگر اتومبيل كرايهاى يا مغازه و نظاير آن را كه ابزار كار و كسب است ، بفروشم تا اتومبيل شخصى يا خانه مسكونى موردنياز زندگى خريدارى نمايم آيا در قيمت چيزى كه مىفروشم خمس واجب مىشود ؟
ج : قيمت املاك و سرمايههاى فروخته شده در صورتى كه خمس آن را قبلًا پرداخته باشد ، خمس ندارد .
س : آيا در مبالغ هزينه شده - در طول سال مالى - در امور خيريه يا هديه به اعضاى خانواده خمس تعلّق مىگيرد مثل اينكهبراى فرزند خود ، اتومبيل و براى زن و دختر خود طلا بخرد يا اينكه زمين و باغى را براى گذراندن تعطيلات ، اصلاحوآماده سازد يا خانهاى براى فرزند خود كه در آستانه ازدواج است ، بخرد ؟
ج : در هزينههايى كه در شأن انسان باشد و اسراف نكند ، خمس تعلّق نمىگيرد . چون جزء
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 474
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٧٤