خمس تعلّق مىگيرد ؟
ج : اگر با پرداختن خمس سرمايه ، فرصت شغلى خود را از دست مىدهيد ، خمس تعلّق نمىگيرد مثلًا اگر بخواهيد با باقيمانده قيمتمنزل ، مغازهاى را براى كسب و كار خريدارى كنيد و قيمت مغازه ، به مقدار بقيّه قيمت منزل است كه اگر خمس آن كسر گردد ، نمىتوانيد آن مغازه را خريدارى كنيد ، خمس واجب نمىشود ولى اگر با باقيمانده پس از خمس ، مىتوانيد سرمايهاى براى كسبخود قرار دهيد ، بايد خمس باقيمانده بهاى منزل را بدهيد .
س : من داراى درآمدى ناچيز هستم و نمىتوانم خانه مسكونى خريدارى كنم مگر اينكه هر سال مقدارى از ثروت خود را دربانك يا غير آن پسانداز كنم ، آيا به اين پسانداز خمس تعلّق مىگيرد در حالى كه سالهاى زيادى مىگذرد تا بتوانم پولخانه را جمع آورى كنم ؟
ج : خُمس بر شما واجب نمىشود ، اگر اين راه تنها وسيلهاى براى خريد خانه باشد .
س : در كشور ما هر كس بخواهد به حجّ مشرّف گردد بايد بهاى سفر حجّ خود را به مراكز ذيربط بپردازد و سالها منتظر نوبتباشد آيا خمس بر اين پول مترتّب است ؟ البتّه با علم به اينكه فرد مورد نظر سال مالى خود را تنظيم كرده ، و در يكى ازهمان سالها مبلغ هزينه حجّ را پرداخته است ؟
ج : بر هزينه حجّ اگر مستطيع باشد ، خمس واجب نمىشود زيرا جزيى از مؤنه بشمار مىآيد .
س : اگر كسى مبلغى را بعنوان رهن خانه با كرايه ارزان پيش پرداخت كند . آيا به مبلغ رهن خمس تعلّق مىگيرد ، در حالى كه اونمىتواند با غير اين شيوه ، خانهاى براى خود فراهم آورد ؟
ج : خمس بر رهن مترتّب نيست ، ولى اگر از رهن بى نياز شد ، مانند ساير اموال او خواهد بود ، و اگر در طول سال مالى ( خمس ) از آن بى نياز گرديد ، خُمس بر او واجب مىگردد .
س : كسى خانه يا ساختمان مسكونى داشته كه در قسمتى از آن سكونت گزيده وواحدهاى ديگر آن را اجاره مىدهد ، آيا برقسمت استيجارى و درآمد حاصل از كرايه آن ، خمس تعلّق مىگيرد ؟
ج : بلى ، بر آن قسمت از خانه يا ساختمان كه مورد نياز او نيست ، خمس تعلّق مىگيرد ، و در اجاره بها مشروط بر اينكه از مخارجساليانه ( مؤنه ) او بيشتر باشد نيز خمس تعلّق مىگيرد .
س : آيا به اتومبيل شخصى يا هر وسيله نقليه كه انسان از درآمد خود در ساليان متمادى جمع آورى كرده و آن را خريدارىنموده است ، خمس تعلّق مىگيرد ؟
ج : آنچه انسان در زندگى روزمرّه خود به آن نياز دارد جزء مؤنه محسوب مىگردد و لذا بر اتومبيل شخصى حتّى اگر از پسانداز ساليانمتعدّد او باشد ، خمس تعلّق نمىگيرد مشروط بر اينكه اتومبيل از نيازهاى روزانه او مانند خانه مسكونى باشد .
س : من داراى اتومبيل هستم كه بعنوان تاكسى يا حمل كالا از آن براى كسب استفاده مىكنم ، آيا خمس
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 473
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٧٣