ولى پس از برقرارى آزادى نسبى در عصر عباسيان ، شرايط موجود به ائمّهعليهم السلام اين امكان را مىداد تا به طور شبه سرّى و مخفيانهخُمس را از مسلمين دريافت كنند .
از همين رو احاديث وارده از پيامبرصلى الله عليه وآله و امام اميرالمؤمنين عليه السلام حلّيت خُمس براى شيعيان را مورد تأكيد قرار داده است و اگرخُمس فريضه و واجب نبود ، حلّيت آن معنى نداشت . حلّيت خمس بنابه شرايط بسيار سختى بود كه شيعيان با آن روبرو بودند ، پيامبر و برخى ائمّه معصومين خمس را مباح كردند تا اموال شيعيان پاك شده و رشد و بركت پيدا كند و نسل آنان تطهير شود . بر هميناساس فقها ( رحمة اللَّه عليهم ) احاديث وارده درباره اباحه خمس را بر حلّيت مؤقت حمل نمودهاند ، چون مسأله خمسدر حدود اختيارات معصومين بوده است .
ثانياً - رويه و سيره معمول در خمس مانند ديگر فرايض شرعيه بر اين بوده كه از شيعيان جمع آورى مىشده و اساس يك تشكيلاتمالى ويژه براى رهبرى مذهبى را تشكيل مىدادهاست . اينروند از اواخر عصر ائمّه معصومين عليهم السلام تا به امروز ادامه داشته ، به طوريكههيچ جاى شك وترديدى در وجوب و پايبندى شيعيان به تأديه خمس باقى نمىگذارد ، بلكه پرداخت خمس به عنوان يكى ازويژگىهاى شيعيان در طول تاريخ بهشمار مىآيد و با اين وصف چگونه مىتوان در آن شك كرد ؟
به گمان قوى گروهى كه در خمس تشكيك مىكند ، همان گروهى است كه در بسيارى از خصوصيات و ويژگيهاى تشيّع هم شك وترديد دارد و سعى مىكند تا اين ويژگيها را كمرنگ نمايد و مىخواهد تشيّع در ديگر گروهها ادغام و هضم شود و از بسيارى از ارزشهاو خصوصيات ومزاياى خود دست بردارد ، در حالى كه فكر نمىكند كه عكس آن بايد مورد نظر باشد ، زيرا تا زمانيكه ارزشهاى شيعهمفيد و مشروع است چرا اين ويژگيها را بر ساير مذاهب اسلامى تعميم ندهيم ؟ چرا نبايد از پيروان ديگر مذاهب اسلامى پيرامون آيهخمس سؤال كنيم و بگوئيم چرابه اين فريضه عمل نمىشود ؟ در حالى كه درآمد زياد و ثابتى را براى مبلّغين و دعوتگران و برنامههاى دينى تأمين مىكند ؟ وچرا اينسؤال را از پيروان ديگر فرقاسلامى بويژه روشنفكران آنان درباره مركزيت و نقش اهلبيتعليهم السلام در نظام اعتقادى وفرهنگى و تربيتى امّت ، ننمائيم ؟ و اين كه چگونه اين مركزيت به فراموشى سپرده شد ؟ و چرا بسيارى از آنان به فضائل اهل بيت اهمّيت نمىدهند وحتّىهنگام صلوات فرستادن بر پيامبر صلى الله عليه وآله ، آل محمّد را حذف مىنمايند و صلوات خود را ناقص مىكنند ؟
اگر شرايط سياسى آن زمان اجازه نمىداد كه مسلمانان عشق ومحبّت خود را به آل رسول اللَّه ابراز دارند ، چرا امروزه پس از اينكهآن شرايط از ميان رفته ، دوستدارى و محبّت خود را به اهل بيتعليهم السلام ابراز نمىكنند ؟ و فرزندان خود را با فضايل آنان آشنانمىسازند ، در حالى كه
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 458
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٥٨