مقدّمه
چرا خمس ؟
قرآن مجيد در بيان فريضه خُمس ، ايمان را با خُمس و جهاد پيوند داده است . خداوند متعال مىفرمايد :
وَاعْلَمُوا أَنَّمَا غَنِمْتُم مِن شَيْءٍ فَأَنَّ للَّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَابْنِ السَّبِيلِ إِن كُنتُمْآمَنتُم بِاللَّهِ وَمَا أَنْزَلْنَا عَلَى عَبْدِنَا يَوْمَ الْفُرْقَانِ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ وَاللَّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ « 1 » .
« بدانيد هر گونه غنيمتى به دست آوريد ، خمس آن براى خدا ، و براى پيامبر ، و براى نزديكان ويتيمان و مسكينان و واماندگان درراه است ، اگر به خدا و آنچه بر بنده خود در روز جدايى حق از باطل ، روز درگيرى دو گروه ( با ايمان و بىايمان ) ] / روز جنگبدر [ نازل كرديم ، ايمان آوردهايد ؛ وخداوند بر هر چيزى تواناست . »
پس خُمس و جهاد هر دو باهم از حقايق ايمان است ، آيا مگر ايمان تسليم شدن به خدا و اوامر و دستورات او نيست ؟ هركسايمان را برگزيد بايد خُمس بپردازد ، تا صداقت ايمان خود رانشان دهد .
در آيات زكات نيز رابطه اين فريضه با نماز بيان شده و درآيات جهاد دستور آشكارى براى انفاق ذكر گرديده است كه نشان مىدهداستوارى دين به نماز و انفاق و جهاد است .
ولى چرا ؟ چون حقيقت دين ، گذشتن از مرز هوا و هوس و رسيدن به هدايت و برترى يافتن بر تمامى جاذبههاى دنيوى و رسيدنبه درجات آخرت است .
اين حقيقت در وجود مؤمنين به وسيله مبارزه با مال اندوزى ، و تطهير نفس خود از مظاهر فريبنده دنيا ، و تزكيه آن از آزمندىوحرص تجلّى مىيابد .
چنين است كه انفاق در راه خدا زكات ناميده شده زيرا كه در آن تزكيه نفس نهفته است . خداوند سبحان مىفرمايد :
خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِم « 2 » .
هامش
( 1 ) سوره انفال ، آيه 41 .
( 2 ) سوره توبه ، آيه 103 .