27 وجب مكعّب و در بيشترين اندازه خود در حدود 43 وجب مكعّب گفته شده است واينبدان معنى است كه كمترين اندازه هم كفايت مىكند امّا اندازه بيشتر حتماً بهتر است و چونوجبها متفاوت است ، معيار وجب متوسط و معمولى مىباشد .
به نظر مىرسد كه اصل كُرّ به صورت شكل اسطوانهاى مانند شكل چاه بوده وتحديدهاىشرعى هم براساس همين شكل اسطوانهاى وارد شده است . بنابراين اگر بخواهى اندازه كُرّ را دريك ظرف دايرهاى شكل ( مانند گودالى در زمين يا بشكه يا حوض دايرهاى شكل و مانندآن ) ، مشخّص كنى ، راهش اين است كه قطر و عمق آن را اندازهگيرى نمائى ، اگر هر كدام بيشتر از سه وجب و نيمبود ، كفايت مىكند . امّا اگر شكل ظرف اسطوانهاى نباشد مثل حوض مربّع ، دراين صورت اگرهر يك از طول و عرض و عمق سه وجب باشد ، كفايت مىكند و اگر نيم وجب ديگر هم در هردو اندازه بالا ( اسطوانهاى و مربّع ) اضافه نمائى ، موافقتر با احتياط و نزديكتر بهطهارت است ولى واجب نيست .
اين مسأله فروعى دارد كه بيان مىشود :
1 - آب كُرّ نجس نمىشود مگر اينكه عين نجاست به آن برسد و رنگ يا مزه و يا بوى آن راتغيير دهد چنان كه در آب جارى تفصيل آن گذشت .
2 - اگر عين نجاست ، مقدارى از كُرّ را نجس گرداند و رنگ يا بو و يا مزّه آن را تغيير دهد ، مقدار باقى مانده كه كمتر از كُرّ است نيز نجس مىشود ولى طبق آنچه از اطلاق روايت صحيحهشهاب بن عبدربّه « 1 » فهميده مىشود احتمال قوى پاك بودن مقدار باقيمانده است مگر اينكه همهآب تغيير كند و رنگ يا بو و يا مزه آن عوض شود ، چون دراين روايت امام صادقعليه السلام فرمودهاست كه مىتوان از آن مقدار ديگر باقيمانده كه تغيير نكرده ، وضو گرفت .
3 - اگر يك قسمت از آب كُرّ ، يخ بزند و به قسمت ديگر آن كه كمتر از كُرّ است نجاستبرسد ، آن قسمت ونيز آنچه از قسمت يخ زده ذوب مىشود ، نجس مىباشد مگر اينكه آنقسمت يخ زده به حدّى زياد باشد كه يخ منبع و سرچشمه آن تلقّى شود مانند يخهاى كوهها وحوضها و آبگيرها وتالابهاى بزرگ .
4 - اگر يقين داشته باشيم كه آبى به اندازه كُرّ است ، سپس شك كنيم كه آيا از حدّ كُرّ كم شدهاست يا به همان حالت خود باقى مانده است ، حكم به حالت اوّل آن يعنى كُرّ بودن مىشود ، امّا اگر بدانيم كه آبى قليل است سپس شك كنيم كه آيا به اندازه كُرّ رسيده است يا نه ، حكم بهقليل بودن آن مىشود تا اينكه يقين پيدا كنيم كه به اندازه كُرّ رسيده است .
هامش
( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 1 ، باب 9 ، ابواب الماء المطلق ، ص 119 ، حديث 11 .