فراموش نمايد تا اينكه وقت تمام شود ، باز هم لازم است كه قضاى آن را بجاآورد .
4 - اگر بعداز پايان يافتن خورشيد گرفتگى و ماه گرفتگى علم به وقوع آن پيدا كند چنانچه كسوف و خسوف كلّى بوده و همه قرصرا در برگرفته است قضا واجب است و اگر جزئى باشد واجب نيست .
5 - امّا در ساير نمازهاى آيات ، اگر تأخير از روى عمد يا فراموشى باشد ، واجب است كه در طول عمرش بجا آورد . امّا اگر علم بهوقوع حادثه پيدا نكرده تا اينكه وقت تمام شود يا وقت متّصل به زمان وقوع حادثه ، تمام شود ، احوط اين است كه در طول عمر بجاآورد .
6 - اگر حادثه در وقت نماز يوميّه رخ دهد چند صورت دارد :
الف - اگر وقت براى هر دو كافى باشد ، مخيّر است هر كدام را جلوتر بجا آورد و شايد بهتر آن باشد كه يوميّه را مقدّم كند .
ب - اگر وقت يكى از آنها تنگ و وقت ديگرى زياد باشد ، آن نمازى را كه وقتش تنگ شده بر ديگرى مقدّم بدارد .
ج - اگر وقت هر دو تنگ شده باشد ، يوميّه را مقدّم كند .
د - اگر به يوميّه شروع كرده باشد سپس در بين نماز بفهمد كه وقت نماز آيات تنگ شده است ، اگر وقت يوميّه زياد باشد ، آن راقطع كرده و اوّل نماز آيات را بخواند .
ه - اگر برعكس ، شروع به نماز آيات كند و بعد بفهمد كه وقت نماز يوميّه تنگ شده است ، نماز آيات را قطع كند و يوميّه را بجاآورد و بعد نماز آيات را از همانجا كه قطع كرده تمام كند در صورتى كه در بين دو نماز ، عمل منافى نماز را مرتكب نشده باشد و گرنهبايد نماز آيات را از نو بخواند .
7 - خورشيد گرفتگى و ماه گرفتگى از راههاى ذيل اثبات مىشود :
الف - به واسطه آگاهى و مشاهده شخصى .
ب - شهادت دو شخص عادل .
ج - خبر دادن مراكز علمى ذيربط ، و رصدگاهها در صورتى كه اطمينانآور باشد .
د - هر طريق ديگرى كه در عرف اطمينانآور باشد .
8 - وجوب نماز آيات به اهالى آن شهر و منطقهاى اختصاص دارد كه در عرف صدق كند كه حادثه در نزد آنان اتّفاق افتادهاست واگرصدق نكند واجب نمىشود .
9 - اگر زن در حالت قاعدگى يا نفاس باشد كه حادثه واقع شود ، نماز آيات بر او واجب نيست .
10 - اگر چند حادثه موجب نماز آيات در يك وقت اتّفاق بيفتد مثل كسوف و زلزله و صاعقه در يك زمان ، واجب است كه بهتعداد آنها نماز تكرار شود .
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 405
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٤٠٥