« اى كسانى كه ايمان آوردهايد ! چون نداى نماز روز جمعه در داده شد به ياد خدا بشتابيد و داد وستد را رها كنيد . اين براى شما بهتراست اگر بدانيد * و چون نماز پايان يافت ، در زمين پراكنده شويد ورزق و فضل خدا را طلب كنيد و خدا را فراوان ياد كنيد باشد كه رستگارشويد * و چون تجارتى يا بازيچهاى ببينند ، پراكنده مىشوند و به سوى آن مىروند و تو را همچنان ايستاده رها مىكنند . بگو : آنچه نزدخداست از بازيچه و تجارت بهتر است و خدا بهترين روزى دهنده است . »
قرآن كريم از جمعه به عنوان عيد اين امّت سخن مىگويد و بر استقلال امّت در شعاير خودبه اضافه استقلال او در سالت و دين خود از ديگر امّتها ، چون نصرانيان و يهوديان تأكيد مىكند كه هر يك رسالت خود ( توراتو انجيل ) و عيد خويش ( شنبه و يكشنبه ) را دارند « 1 » .
قرآن در سوره جمعه ، جايگاه و مفهوم حقيقى نماز جمعه و روز جمعه را در برنامه اسلام بيان مىكند ، پس جمعه در بُعْدخارجى نشانه استقلال و در بُعْد داخلى نشانه وحدت و بهم پيوستگى است .
از اين جهات و جهاتى ديگر دعوت الهى به برگزارى نماز جمعه و ترك هر كارى اعمّ از سرگرمى و دادوستد و ديگر امور دنيايىشبيه آنها فرامىرسد ، و بدين گونه برگزارى نماز جمعه نزد بعضى از مسلمانان ( مذاهب و علماى آنان ) به اجماع امّت بافراهم آمدن شرايط آن امرى واجب مىشود .
در كتاب من لا يحضره الفقيه روايت شده است : « در مدينه هنگامى كه مؤذّن اذان روز جمعه را مىگفت ، منادى بنابر گفتهخداوند در سوره جمعه حرمت خريد و فروش را در آن هنگام ندامىكرد . » « 2 »
امام باقرعليه السلام اهتمام نسل اوّل مسلمانان را به نماز جمعه توصيف مىكند و مىگويد : « به خدا سوگند به من خبر رسيده استكه اصحاب پيامبرصلى الله عليه وآله از روز پنجشنبه براى نماز جمعه آماده مىشدند . » « 3 »
و از جابر بن عبداللَّه آمده است كه گفت : ما با پيامبر خداصلى الله عليه وآله نماز مىگزارديم كه كاروانى از شتران با بار برسيد ، مردم به سوى آنكاروان رفتند و جز دوازده نفر كه من نيز جزو آنها بودم باقى نماندند ، پس اين آيه ( آيه 11 سوره جمعه ) نازل شد . « 4 »
هامش
( 1 ) اشاراتى درباره اين انديشه در اخبار آمده است : پيامبر خداصلى الله عليه وآله گفت : « چه مىشود شما را اگر يكى از شما شامگاه پنجشنبه خود را براى جمعه آماده كند ، همان گونه كه يهوديانشامگاه جمعه خود را براى شنبه آماده مىكنند ؟ » تفسير البصائر ، ج 46 ، ص 345 .
( 2 ) تفسير نورالثقلين ، ج 5 ، ص 325 نقل كرده است .
( 3 ) - تفسير نور الثقلين ، ج 5 ، ص 325 ، نقل از كافى .
( 4 ) - تفسير نور الثقلين ، ج 5 ، ص 325 ، نقل از كافى .