سجده مأموم يا بين جاى ايستادنمأموم جلوى و جاى سجده مأموم بعدى ، نبايد بيشتر از يك قدم متعارف فاصله باشد و بلكه احوط اين است كه بين هر دو جاىايستادن ؛ بيشتر از حجم انسان در حال سجده ، فاصله نباشد تا بدين ترتيب صفوف ، فشرده و به هم پيوسته باشند زيرا با مراعات اينقاعده ، جاى سجده شخص عقبى ، بدون فاصله ، پشت محل ايستادن شخص جلوى مىباشد .
برخى از فروع مسأله به شرح ذيل است :
1 - اگر برخى از كسانى كه در دوطرف صفّ اوّل بگونهاى ايستاده باشند كه به خاطر طولانى بودن صفّ ، نتوانند امام را مشاهدهكنند ، اشكال ندارد .
2 - همچنين اشكالى ندارد اگر صف بعدى ، طولانىتر از صف جلو باشد در صورتى كه از يكى از دوطرف ، اتّصال به امام حفظ شود .
3 - اگر صفهاى جماعت تا درب مسجد برسد ، و برخى از نمازگزاران مقابل درب و متّصلبه آخرين صفى كه داخل مسجد مىباشد بايستند ، و دو طرف آنان نمازگزاران ديگرى بايستندو يك صف طولانى را تشكيل دهند . بنابر اقوى نماز همگى و نماز صفهاى ديگرى كه پشت سر آنان منعقد شده ، صحيح است اگرچهاحوط اين است كه به افرادى كه در دو طرف درب ايستادهاند ، اقتدا نشود .
4 - براى كسى كه پشت ستون عريضى كه بين او و امام يا صفهاى جلوى حايل گشته است ، ايستاده باشد و به وسيله مأمومين ديگراز راست يا چپ به امام متّصل نباشد ، اتّصال تحقّق نمىيابد .
5 - مشاهده امام شرط صحّت جماعت نيست و همين كه مأموم هر چند بواسطه صفوف زياد به هم پيوسته به امام متّصل باشدكفايت مىكند .
6 - اگر صف جلوى ، به علّت اينكه مثلًا نمازشان قصر بوده ، قبلاز آنكه جماعت به پايان برسد ، نماز خود را تمام كنند و در جاىخود بنشينند ، استمرار جماعت براى كسانى كه پشت سر آنان ايستادهاند مشكل است و بايد نماز خود را فرادى بخوانند امّا اگر افرادصف جلوى فوراً بايستند و با نماز ديگر در جماعت شركت كنند ، استمرار جماعت براى صفهاى عقبى ، بعيد نيست .
7 - تأخير صف جلوى در گفتن تكبيرةالاحرام ، در صورتى كه در حال آمادگى و مهيا شدن براى نماز باشند ، نسبت به كسانيكهپشت سر آنها هستند ، ضررى ندارد ، پس دراين حالت صحيح است كسانى كه در صفهاى بعدى هستند تكبير بگويند قبلاز آنكه افرادصف جلو تكبير گفته باشند ولى احتياط مستحب اين است كه انتظار بكشند تا صف جلوى تكبير بگويد .
8 - اگر طفل مميز حلقه اتّصال براى برخى از مأمومين باشد ، ضررى ندارد در صورتى كه علمبه بطلان نماز او نداشته باشند ولى اگر اين طفل مظنون به عدم رعايت احكام شرعى مربوط به نماز
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 382
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٣٨٢