اوّل - پيمودن مسافت شرعى :
1 - مسافتى را كه مسافر مىپيمايد نبايد از هشت فرسخ « 1 » كمتر باشد چه به صورت يكطرفه ( يعنى همه هشت فرسخ را تنها دررفت يا تنها در برگشت بپيمايد ) يا به صورت تلفيقى ( يعنى چهار فرسخ رفت + چهار فرسخ برگشت ) باشد .
2 - اگر مسافت هشت فرسخ ، تلفيقى از مسافت رفت و برگشت باشد و مسافت رفتن كمتر از چهار فرسخ باشد ( مثل اينكهراه رفتن سه فرسخ و راه بازگشت پنج فرسخ باشد ) ، بنابر احتياط دراين حالت بايد بين قصر و تمام جمع كند .
3 - منظور از مسافت تلفيقى اين است كه مجموع يك بار رفتن و يك بار برگشتن ، هشت فرسخ شود امّا اگر مسافت كوتاهى ماننديك فرسخ را چند بار رفت و آمد كند تا آنجا كه مجموع آنها هشت فرسخ شود ، اين ، سفر به شمار نمىرود ، و نبايد نماز شكسته شود .
4 - بنابر اقوى لازم نيست در مسافت تلفيقى ، رفت و برگشت در يك روز يا يك شب انجام شود بلكه اگر از ابتدا قصد داشته باشدكه بعداز چند روز ( كمتر از ده روز ) بازگردد ، نماز شكسته مىشود مگر اينكه در مقصد ، ده روز قصد اقامت كند كه دراينصورت در مسير راه و در محل اقامت بايد تمام بخواند . احتياط مستحب اين است كه اگر در همان روز يا شبش بازنگردد ، بين قصر و تمام و بين روزه و قضاى آن جمع كند .
5 - در تحقّق مسافت مورد نظر دقّت عقلى لازم نيست و اگر در عرف صدق كند كه مسافت معتبر شرعى را پيموده است كفايتمىكند و محاسبه دقيق لازم نيست به گونهاى كه هشت فرسخ كامل و دقيق و بدون نقص باشد به طورى كه اندك نقصى ( ده مترمثلًا ) هم نداشته باشد .
6 - اگر مسافت از هشت فرسخ به اندازه قابل توجّهى كم باشد به گونهاى كه در عرف نگويند مسافت معتبر شرعى را پيموده است ياحداقلّ در صدق آن مسافت شك شود ، شكسته خواندن نماز جايز نيست .
7 - اگر شك كند كه آيا راهى را كه مىپيمايد به مسافت معتبر مىرسد يا نه ، بنابر اقوى بايد تمام بخواند و همچنين اگر گمان پيداكند كه راهش به اندازه مسافت معتبر مىباشد ، تا گمان او
هامش
( 1 ) درباره تعيين فرسخ با دستگاه مترى ، اختلاف وجود دارد . برخى فرسخ را 5500 متر و مسافت قصر را 44 كيلومتر دانستهاند و بعضى ديگر هم فرسخ را 5700 متر و مسافت قصر را 45 كيلومتر و 600 متر محاسبه كردهاند .
( امّا بر حسب دستگاه اندازهگيرى قديم - آن چنان كه در روايات آمده - يك فرسخ / سه ميل ، و يك ميل / چهارهزار ذرع ، و يك ذرع / 24 انگشت است ، و اگر پهناى هرانگشت به طور متوسط 2 سانتيمتر باشدنتيجه مىگيريم كه يك ذرع / 48 سانتيمتر ، و يك ميل ( قديم ) / 1920 متر ، و هشت فرسخ ( كه مساوى با 24 ميل مىباشد ) 46 كيلومتر و 80 متر است . اين محاسبه در هنگام شك ، موافق اصل است .