فصل چهارم - احكام ساير نمازها
اوّل - نماز مسافر
وطن چيست ؟
قبلاز آنكه احكام نماز مسافر و شرايط قصر نماز را بيان كنيم لازم است بدانيم وطن چيست ؟
1 - وطن جايى است كه انسان آنجا را براى اقامت و زندگى خود به طور دائم انتخاب كرده باشد به گونهاى كه در نظر عرف ، در آنجامسافر محسوب نشود . دراين مورد فرقى بين شهر و روستا وغيره نيست . همچنين فرق ندارد كه آنجا زادگاه او باشد يا نه ، محلسكونت پدر و مادر او باشد يا نه ، در آنجا ملك داشته باشد يا نه .
همچنين ضرورتى ندارد كه حتماً از اقامت شخص در آن مكان ، وقت معيّنى مانند سه يا شش ماه سپرى شود تا آن مكان وطنشخص به شمار آيد ، بلكه گاهى با اقامت در يك مدّت كوتاه نيز وطن صدق مىكند و بلكه مىتوان گفت با قصد زندگى كردن در يكمحل و تهيّه وسايل اقامت مانند خريدن يا اجاره منزل و تهيه وسائل منزل و آماده كردن شرايط قانونى اقامت ، نيز وطن صدق مىكند . به طور كلّى معيار اصلى در تشخيص وطن ، عرف است . هر زمان كه از نظر عرف ، صدق كند كه اين محل وطن اوست ، احكام شرعىمربوط به وطن ، جارى مىشود .
2 - چون صدق وطن يك امر عرفى است ، نسبت به شرايط اشخاص تفاوت پيدا مىكند ، گاهى براى شخصى بعداز يك اقامتكوتاه ( يك ماهه مثلًا ) در محلّى ، وطن صدق مىكند مانند كسى كه در همان مدّت كوتاه ، در آنجا خانهاى خريده وخانوادهاش را به آنجا انتقال داده و در محل جديد ، كارهاى تجارتى خود را شروع كرده و به قصد اقامت ، شرايط قانونى را فراهم كردهاست . امّا براى يك شخص ديگر ممكن است حتّى با شش ماه اقامت هنوز وطن صدق نكند مانند كسى كه هنوز در مورد اقامت در محلجديد ترديد دارد و مشغول بررسى جوانب مثبت و منفى آن مىباشد و هنوز بهتصميم نهايى نرسيده وبههيچ كارى كه نشانه عزم و تصميم او براى اقامت باشد دست نزده است .
3 - امكان دارد يك نفر دو وطن يا بيشتر داشته باشد مثل كسى كه نيم سال را در يك محل و نيم ديگر را در محل ديگر به سرمىبرد ، حال به جهت ضرورت شغلى و فعاليتهاى كسب و تجارت باشد يا به جهت تعدّد همسر يا هر ضرورت ديگر .