اعادهنكرده باشد احوط اعاده نماز است .
11 - اگر نماز گزار پيشانى خود را برروى چيزى بگذارد كه سجده برآن صحيح نيست ، برخى از فقها گفتهاند كه واجب است بدوناينكه سرش را بلند كند ، پيشانى را به سوى چيزى كه سجده برآن صحيح است بكشاند ، ولى اقوا اين است كه جايز است سر را بلند كندوبرجاى درست بگذارد و اين باعث اضافه شدن سجده نمىشود و نمازش - ان شاء اللَّه - صحيح است زيرا حقيقت سجده خم شدن بهزمين به قصد تعظيم است نه صرف گذاشتن و برداشتن پيشانى .
12 - اگر در هنگام نماز ، آنچه سجده برآن صحيح است ، مفقود شود بنابر احوط نماز را با سجده برهرچيزى كه امكان دارد ، تمامكند وسپس اعاده نمايد . البته اين در صورتى است كه وقت نماز ، وسعت داشته باشد اما اگر وقت ، تنگ باشد ، برلباسش يامعدنياپشت دستش سجده كند .
13 - اگر بعد از نماز ياحتى بعد از برداشتن سر از سجده ، متوجه شود كه بر چيزى سجده كرده است كه سجده برآن صحيح نبودهاست ، بگذرد و نمازش صحيح است ، اما اگر در حالى متوجه شود كه او در سجده است پس اگر بتواند بايد پيشانى را بر چيزى بگذاردكه سجده برآن صحيح است ، و گرنه در صورت وسيع بودن وقت ، نماز را تمام كند سپس آن را اعاده نمايد و اگر وقت تنگ است ، برهرچه امكان دارد سجده نمايد و نمازش صحيح است .
14 - اگر به طور غير ارادى ، سر از زمين برداشته شود ، دوباره سر برسجده بگذارد و سجده خود را تمام كند و چيزى براو نيستوهردو يك سجده محسوب مىشود .
15 - اگر نماز گزار از خم شدن كامل براى سجده عاجز باشد ، به اندازه ممكن بايد خم شود و مهر را بالا بياورد و بر پيشانىاشبگذارد ، و اگر از اين كار هم عاجز باشد ، بجاى سجده باسر اشاره كند ، و اگر اين هم براى او مشقت داشته باشد ، باچشم اشاره كندوگرنه در قلبش نيت نمايد .
16 - بر چيزى كه بدن روى آن آرام نمىگيرد ، نماز صحيح نيست مثل اسفنج نرم ، ياكيسههاى هوا ، يا بالشهاى پَرِ خيلى نرم ، ياخاك نرم كه دست و پا در آن فرومىرود ، يا تودهاى از خرمن گندم و جو و مانند آنها .
17 - اگر هردو سجده را باهم يايك سجده را فراموش نمايد و قبل از آنكه وارد ركوع ركعت بعدى شود ، بيادآورد ، باز گرددوفراموش شده را بجا آورد ، اما اگر در اثنا يابعد از ركوع متوجه گردد ، اگر فراموش شده يك سجده باشد ، به نمازش ادامه دهدوسجده فراموش شده را بعد از سلام فوراً قضاكند ، و اگر فراموش شده ، هردوسجده باشد ، نماز باطل شده است .
اگر همين حالت در ركعت اخير نماز اتفاق بيفتد ، چنانچه قبل از سلام دادن ، متوجه شود ، سجده فراموش شده را بجا آوردهونماز را تكميل كند ، اما اگر بعد از سلام دادن متوجه گرديد ، پس اگر فراموش شده دو سجده بوده واو چيز باطل كننده نماز را همانجام داده است ، نماز او
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 290
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٩٠