پس افتادن با رو برزمين وچسباندن شكم به زمين ودراز كردن پاها صحيح نيست ، زيرا از نظر مسلمانان ، سجده برآن صدق نمىكندهرچند همه اعضاى هفتگانه هم به زمين گذاشته شده باشد .
2 - گذاشتن همه پيشانى بر زمين لازم نيست بلكه آن مقدارى كه در عرف سجده گفته شود كفايت مىكند . معمولًا اگر به اندازه يكدرهم از پيشانى را برزمين بگذارد ، سجده تحقق مىيابد ، و احوط اين است كه به كمتر از يك درهم اكتفا نشود ، اگر چه به اندازه بندانگشت و آن مقدار كه پيشانى روى مسواك ياچوب قرار مىگيرد هم كافى است .
3 - لازم است پيشانى به طور مستقيم بر محل سجده نهاده شود و هيچ گونه حايل ومانعى در ميان نباشد . پس اگر موى انبوهىبرپيشانى باشد كه مانع چسبيدن پيشانى بر محل سجده شود يا در محل سجده چيزى باشد كه سجده برآن صحيح نيست مانند پارچهوغيره ، سجده صحيح نيست اما در ساير اعضاى ششگانه سجده اين شرط وجود ندارد و اگر حايلى هم در ميان باشد ، سجدهصحيحاست .
4 - محل سجده بايد طورى باشد كه پيشانى روى آن استقرار يابد و آرام بگيرد . پس اگر خاك ياگل به قدرى سست باشد كه پيشانىبر آن آرام نگيرد ، سجده صحيح نيست ، امّا اگر سفت باشد كه پيشانى برآن استقرار پيدا كند اشكال ندارد .
5 - اگر به پيشانى خاك يا گل بچسبد ، بنابر احتياط ، واجب است براى سجده دوم آن را پاك كند .
6 - در حالت عادى بايد در هنگام سجده كردن ، باطن دوكف دست ، روى زمين گذاشته شود . اما در شرايط اضطرارى پشت دستهم اشكال ندارد و اگر يك يا هردو دست نمازگزار قطع شده باشد ، نزديكترين قسمت باقيمانده را بايد بر زمين بگذارد .
7 - احتياط واجب اين است كه كف دست را به صورت پهن وگشاده ، برزمين نهد پس در شرايط عادى ، نهادن تنها سر انگشتان يانهادن دست مشت شده كفايت نمىكند .
8 - اما زانوها ، نهادن مسمّاى آن برزمين كافى است .
9 - نسبت به دو انگشت بزرگ پاهم بنابر اقوا ، چه روى آنها برزمين گذاشته شود ياپشت آنها يا سر آنها كافى است اگر چه احوطاين است كه سر دو انگشت بر زمين نهاده شود . اگر كسى انگشت بزرگ پايش مقطوع يا كوتاه باشد ، ساير انگشتان خود را برزمينبگذارد ، و اگر همه انگشتان او قطع شده باشد باقى مانده پايش را برزمين بنهد .
10 - اگر انگشت شست پايش را در هنگام سجده حركت دهد ، پس اگر حركت ساده باشد كه با طمأنينه و آرام بودن بدن منافاتنداشته باشد اشكال ندارد ، همچنين اگر باطمأنينه منافات داشته باشد ولى ذكر را بعد از آرام گرفتن ، اعاده كرده باشد بازهم اشكالندارد ، اما اگر ذكر را
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 289
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٨٩