2 - در دوركعت نماز صبح ، و در دوركعت اول ساير نمازهاى يوميه ، و در همه نمازهاى دوركعتى واجب يامستحب - غير از نمازميت كه كيفيت خاصى دارد - خواندن سوره فاتحه ، واجب است زيرا پيامبر خداصلى الله عليه وآله فرموده است : « لا صلاة إلّا بفاتحةالكتاب » ، « بدون فاتحة الكتاب ، نمازى نيست . » « 1 »
3 - مشهور بين فقها اين است كه در هرركعت ، يك سوره كامل نيز بايد خوانده شود و به بخشى از يك سوره اكتفا نشود . اين نظر ، موافق با احتياط است .
دو مسأله :
اوّل - مقدم كردن سوره برفاتحه جايز نيست و اگر عمداً چنين كند ، نمازش باطل است اما اگر از روى سهو آن را مقدم بدارد و قبل ازركوع متوجه شود ، سوره رابعد از حمد اعاده نمايد و اگر بعد از ركوع متوجه شد ، به نمازش ادامه دهد و چيزى براو نيست .
دوّم - شايسته است سورههاى طولانى كه منجر به فوت وقت نماز مىشود ، خوانده نشود و اگر عمداً بخواند ، احوط اين است كه ، بنابر لزوم قرائت سوره كامل ، نماز را باهمان سوره ياغير آن تمام كند وسپس اعاده ياقضا نمايد . اما بنابر عدم وجوب قرائت سورهكامل ، از آن سوره طولانى ، آن مقدارى را بخواند كه وقت نماز فوت نشود و نمازش را كامل كند .
4 - اما در نمازهاى مستحب ، بعد از سوره حمد ، خواندن چيزى از قرآن واجب نيست بلكه مىتوان تنها به حمد اكتفا كرد مگر درنمازهاى مستحبّىاى كه در سنّت تأكيد شده كه سوره ياآيات معينى در آنها خوانده شود كه در اين صورت اگر نماز گزار بخواهد آنها راباهمان كيفيت مطلوب و مورد نظر بجا آورد ، بايد غير از فاتحه ، آن آيات ياسوره معين را نيز تلاوت نمايد .
5 - همچنين تنها به سوره فاتحه در نمازهاى واجب هم مىتوان اكتفا كرد در صورتى كه نماز گزار در شرايط استثنايى وحالاتاضطرارى قرار داشته باشد مانند : بيمارى ، عجله داشتن ، تنگى وقت ، خوف از خطراتى مانند : سر رسيدن دزد ، حمله حيوان درّنده ، در معرض آتش دشمن قرار گرفتن ، و ساير موارد اضطرارى مشابه .
6 - جايز است نمازگزار در نمازهاى مستحب و بلكه واجب ، بيش از يك سوره قرائت كند ولى احوط استحبابى آن است كه بهيك سوره اكتفا نمايد .
احكام قرائت
1 - قرائت در نماز ركن نيست وهركس آن را از روى سهو ترك نمايد ، نمازش باطل نمىشود .
هامش
( 1 ) مستدرك الوسائل ، ج 1 ، باب 1 ، ص 274 ، حديث 5 ، به نقل از عوالى اللئالى .