6 - استحباب اذان در موارد زير ساقط مىشود :
اوّل - اذان نماز عصر در روز جمعه در صورتى كه با نماز جمعه يا نماز ظهر يك جا گزارده شود .
دوّم - اذان نماز عصر در روز عرفه در صورتى كه با ظهر يك جا گزارده شود .
سوم - اذان نماز عشا در شب مشعر در صورتى كه بامغرب يك جا گزارده شود .
چهارم - در صورت جمع بين ظهر و عصر و بين مغرب و عشا بايك وضوء و بدون فاصله قابل توجه عرفى ، دراين حالت اذان از نمازعصر و عشا ساقط مىشود . البته تلاوت دعاهاى كوتاه وتسبيحات حضرت زهرا بين دو نماز ، ضررى به جمع بين دو نماز ندارد . اينحكم ، زن مستحاضهاى را كه براو جمع بين ظهر و عصر وجمع بين مغربوعشا واجب است نيز شامل مىشود .
7 - اذان و اقامه ، در موارد زير هردو ساقط مىشود :
الف - براى كسى كه به نماز جماعت مىپيوندد ، اذان و اقامه جماعت كفايت مىكند ، چه خود ، اذان و اقامه را شنيده باشديانشنيده باشد ، يادر هنگام اذان و اقامه حاضر باشد يا نباشد .
ب - كسى كه در مسجد به طور منفرد نماز مىخواند ، به اذان و اقامه جماعت اكتفا مىكند در صورتى كه قبل از متفرق شدن صفوفجماعت ، به نماز شروع كرده باشد .
ج - اگر اذان و اقامه ديگرى را به طور كامل بشنود يا اذان و اقامه ديگرى را به قصد اذان و اقامه و بدون تغيير عبارات آن ، بازگوكند ، كفايت مىكند .
8 - در صحت اذان و اقامه ومترتب شدن ثواب بر انجام آن دو ، شرايط ذيل لازم است :
اوّل - نيت ، يعنى هدف شخص از اذان و اقامه ، تقرب به خدا وامتثال اوامر او باشد . البته اين شرط در اذان نماز است اما در اذاناعلام ، قصد قربت شرط نيست .
دوم - عقل و ايمان ؛ يعنى اذان و اقامه از شخص ديوانه و غير مؤمن صحيح نيست . پس در جماعت به اذان و اقامه آن دو نمىتواناكتفا كرد و همچنين اگر اذان و اقامه ديوانه يا غير مؤمن را بشنود ، نمىتواند به آن اكتفا كند . اما بلوغ شرط نيست و به اذان كودك مميزهم مىتوان اكتفا كرد .
سوم - ترتيب ؛ يعنى اول بايد اذان و بعد اقامه بگويد و همچنين فصلها و جملات اذان و اقامه را به ترتيبى كه قبلا ذكر شد بخواند .
چهارم - موالات بين اذان و اقامه و بين فصلهاى آن دو و بين اذان و اقامه و نماز ، يعنى فاصله زيادى بين آنها واقع نشود ، مرجعتشخيص تحقق فاصله وعدم آن ، عرف است .
پنجم - خواندن اذان و اقامه به زبان عربى و به صورت صحيح ؛ يعنى ترجمه اذان و اقامه ياتلفظ غلط آنها كفايت نمىكند .
ششم - بعد از فرا رسيدن وقت نماز ، اذان و اقامه بگويد .
هفتم - در اقامه ، طهارت شرعى ( وضو يا غسل ) داشته باشد امّا در اذان ، طهارت شرط
احكام عبادات (فارسى) — صفحة 260
مساهمون: السيد محمد تقي المدرسي
ص٢٦٠