فصل چهارم - خونهاى زنانه
اوّل - حيض
حيض چيست ؟
حيض ، خون معروفى است كه از رحم ( زهدان ) زن سالم و بالغ - بدون زايمانيا پاره شدن پرده بكارت - خارج مىشود . حيض نامهاى ديگرى نيز دارد كه از آن جمله است « طمث » ( در زبان عربى ) ، « عادت » ، « عادتماهيانه » و « قاعدگى » . ديدن خون حيض از بارزترين نشانههاى بلوغ دردختران مىباشد .
پزشكان مىگويند : دوره بلوغ ، دوره سخت و دشوارى در زندگى زن به شمار مىرود ، زيرادراين دوره است كه دختر ، از مرحله كودكى به مرحله رشد قدم مىگذارد . اين دوره چندينسال را در بر مىگيرد كه مشخّص كردن ميزان آن دشوار است ، زيرا اندكى قبلاز دهسالگى آغازمىشود وغالباً تا حدود بيست سالگى پايان مىيابد . تغييرات و دگرگونىهايى كه در اندامانسان دراين دوره پديد مىآيد ، ناشى از فعّال شدن غدّه هيپوفيز است كه بر ساير غدّههاىدرونريز در بدن تأثير مىگذارد . مهمترين جلوههاى دگرگونى جسمى در دوره بلوغ ، در پستانهاپديد مىآيد . البتّه اين حالت قبلاز مدّتى - كه گاهى به بيش از دو سال مىرسد - از ظهورقاعدگى آغاز مىشود كه در ابتدا نوك پستانها ، برجستگى و برآمدگى پيدا مىكند ، سپسپستانها بزرگ و كمكم پُر مىشود .
امّا ظهور قاعدگى بين سنّ 9 سالگى تا 17 سالگى است ، و اين تفاوت هم ناشى از تفاوتهاىمحيط ، وضعيّت تغذيه و بهداشت مىباشد امّا به هر حال نشان مىدهد كه دختر جوان بهمرحله رشد جنسى رسيده است .
قاعدگى در مناطق گرم سير ، زودتر و در مناطق سرد سير ، ديرتر ظهور مىكند ، و اگر قبلازنه سالگى آغاز شود ، بلوغ زودرس را نشان مىدهد و اگر تا سنّ 18 سالگى يا بيشتر به تأخيرافتد ، اين تأخير ، بيمار گونه خواهد بود ، و در برخى از موارد حاكى از وجود عيبى مادرزادى دررحم خواهد بود ، كه مانع قاعدگى مىشود .
عادت ماهيانه در دوره بلوغ گاهى منظّم است و گاهى نامنظّم ، مثلًا گاهى دوبار يابيشتر دريكماه رخ مىدهد و گاهى بيش از يك هفته و تا ده روز دوام مىيابد . اين حالت بىنظمى تاشش ماه طول