فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ
« 32 » و روزى كه قيامت برپا شود ، ندا دهند كه خاندان فرعون را به سختترين عذابها درآوريد » .
و بنا بر اين تفسير روانهاى كافران در عالم برزخ عذابى سبكتر از عذاب آخرت مىكشد ، و از اين رو از امام صادق ( ع ) مروى است كه دربارهء روانهاى مشركان از او پرسيدند ، گفت : در آتش عذاب مىكشند ، و مىگويند : پروردگارا ! قيامت را بر پا مكن ، و وعدهء عذابى را كه به ما دادهاى به تحقّق نرسان و آخر ما را به اوّل ما نپيوند ( و همهء ما را به يك چوب مران ) » . « 33 » «
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ أَشَدَّ الْعَذابِ
- و روزى كه قيامت برپا شود ندا دهند كه خاندان فرعون را به سختترين عذابها درآوريد . » [ 47 ] پرسشى باقى است : چرا خدا تمام خاندان فرعون را به سختترين عذاب درآورد ، در حالى كه مجرم اصلى فرعون و سپاه او هستند ؟
پاسخ : ضعيفان آنها به فرعون سرسپردند ، و به او رضايت دادند ، پس در كشيدن عذاب سخت نيز با او شريكاند ، و توجيه و عذر آوردن آنها داير بر اين كه پيروان فرعون بودهاند و مىپنداشتهاند كه فرعون و مستكبران گناه اعمال آنها را بر گردن مىگيرند ، سودى براى آنان ندارد ، هرگز . . .
«
وَ إِذْ يَتَحاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفاءُ لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعاً فَهَلْ أَنْتُمْ مُغْنُونَ عَنَّا نَصِيباً مِنَ النَّارِ
- و آن گاه درون آتش با يكديگر به مجادله برخيزند و ناتوانان به گردنكشان گويند كه ما پيروان شما بوديم ، آيا مىتوانيد اندكى از اين آتشى كه نصيب ما شده است بكاهيد ؟ » در آنجا اين عذرهاى پندارى كه ناتوانان مىكوشند سكوت خود را در برابر گردنكشان بدانها توجيه كنند از درجهء اعتبار ساقط مىشود .
چنان كه مثلا كسى بگويد : من نظامى هستم و بر من واجب است كه از
هامش
( 32 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 525 .
( 33 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 523 .