است . [ 36 - 37 ] و از آنجا كه بنى اسراييل در زير سايهء يوسف ، شهريار پيامبر ايمان حقيقى نياوردند ، خداوند آنان را گرفتار فرعونى كرد كه از فراز سرير شهريارى حكم مىراند ، و اين دو شهريار چه قدر متفاوت بودند ! و حقّا كه سرانجام ناسپاسى نسبت به نعمت ( داشتن شهريارى پيامبر ) همين است .
در اينجا سياق قرآن ما را به پيامدهاى بد اين دگرگونى توجّه مىدهد ، شايد هشيار شويم كه / 71 انكار و كفر نسبت به رسالتهاى الهى ، و گزافكارى و شك آورى و تكبّر و تجبّر ( جبروت نمايى و زورگويى ) و در نتيجه شانه خالى كردن از مسئوليتهاى نظام عادل و حاكم دادگر - چون يوسف عليه السلام - عاقبتش در آغاز ظاهر نمىشود بلكه در پايان معلوم مىگردد ، آنجا كه سرنوشت اجتماع بدانجا مىكشد كه پايان كار اهل مصر بدانجا كشيد كه گرفتار حاكمى چون فرعون شدند . و اين چنين است كه بر ما واجب است فريب مظاهر رباينده و فريبندهء تمدّن شهوتها را نخوريم بلكه آنها را از خلال سرانجامهاى بدشان بررسى كنيم ، كه آغاز خود فريفتگى را با پايان بد چه ارزشى باشد ! «
وَ قالَ فِرْعَوْنُ يا هامانُ ابْنِ لِي صَرْحاً لَعَلِّي أَبْلُغُ الْأَسْبابَ
- و فرعون گفت : اى هامان ! براى من كوشكى بلند بساز ، شايد به آن درها دست يابم ، » پس از آن كه فرعون در قانع كردن پيرامونيان خود به ضرورت كشتن موسى ( ع ) شكست خورد و اين چيزى بود كه سستى حجّت او را ثابت مىكرد ، كوشيد براى تحميل تسلّط خود بر عموم به نيروى مادى تكيه كند ، و اين مرحلهاى از مراحلى است كه تمدّنها از آن مىگذرند ، اين مرحله به قوّت و سرزندگى با ارزشها ( و اعتبارهايى ) آغاز مىشود و پيش از آن كه با ويرانى همه جانبه يا با حالت بيهودگى مطلق و درهم نورديده شدن كامل به پايان خود برسد ، به مظاهر مادّى مىرسد . همچنين نظام فرعون در همان حال كه تهى بودن معنوى و خلاء علمى خود را به آنان نشان داد به ساختن بناهاى عظيم روى آور شد ، تا كوشكى بزرگ برآورد و به خداى موسى برسد ، و اين اشارهاى است روشن به ديدگاه فرعون داير بر « چيز