كه پرورگار جليل آنها را گرفتار عذاب مىكند و به دوزخ مىافكند ، آيا اوست كه به آنها ستم مىكند ؟ هرگز . . .
ما بايد اين آيات را چنان تلاوت كنيم كه گويى مراد از آنها و مخاطب آنها خود ماييم تا از آنها فايده ببريم .
[ 77 ] «
وَ نادَوْا يا مالِكُ لِيَقْضِ عَلَيْنا رَبُّكَ قالَ إِنَّكُمْ ماكِثُونَ
- فرياد برآورند كه : اى مالك ! كاش پروردگار تو ما را بميراند ، مىگويد : نه ، شما در اينجا ماندگاريد . » در حديث آمده است : « چون دوزخيان به دوزخ درآيند ، و شكنجهها و هراسهاى آن را ببينند ، و از عذابها و عقابهاى آن آگاه شوند و آن را چنان بينند كه زين العابدين ( ع ) گفت : « چه گمان كنى آتشى را كه به كسى كه بدان تضرّع مىكند ابقا نمىكند و بر كسى كه بدان سرسپارد و تسليم شود ذرّهاى تخفيف نمىيابد ، ساكنان خود را به سوزانترين درد و سوزشى كه دارد و سختترين عقوبتى كه شايد بيفكند » . مىدانند كه بهشتيان از پاداشى بزرگ برخوردار و غرقه در نعمتهاى سرشارند ، و آرزو مىكنند كه كاش آنان اينان را خوراكى خورانند يا جرعهاى نوشانند تا لختى از آن عذاب درد آورشان را بكاهد ، چنان كه خداى عزّ و جلّ در گرامى كتاب خود گويد : «
وَ نادى أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُوا عَلَيْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّهُ
« 82 » دوزخيان بهشتيان را آواز دهند كه اندكى آب يا از چيزهايى كه خدا به شما ارزانى كرده است بر ما فرو ريزيد » .
گويد : چهل سال از پاسخ دادن به آنها خوددارى كنند ، و سپس با زبان تحقير و توهين به آنها گويند : «
إِنَّ اللَّهَ حَرَّمَهُما عَلَى الْكافِرِينَ
« 83 » خدا آنها را بر كافران حرام كرده است » گويد : آن گاه نگهبانانى را كه آنجايند ببينند و آنچه را كه بر آنها فرود مىآيند مشاهده كنند و اميد بندند كه شايد به سببى از اسباب از
هامش
( 82 ) - الاعراف / 50 .
( 83 ) - همان .