«
وَ ما كانَ لَهُمْ مِنَ اللَّهِ مِنْ واقٍ
- و از ( قهر ) خداوند آنان را نگهدارندهاى نبود . » پس نيروها و تواناييهايشان به هنگام عذاب ، به آنان سودى نرساند و شريكانى هم كه ( براى خدا ساخته بودند ) و به آنها اعتقاد داشتند كارى نكردند ، زيرا تنها نگهدارندهء ( از عذاب ) همان عمل صالح انسان است و آن اقوام از آن توشهاى برنگرفته بودند ، با وجود سفارش خداوند كه به ما مىگويد : «
وَ تَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى
« 24 » و توشه برداريد ، كه بهترين توشهها پرهيزگارى است » .
[ 22 ] و قرآن سبب نابودى آنها را بيان مىكند .
«
ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كانَتْ تَأْتِيهِمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ
- اين بدان سبب بود كه پيامبرانشان با دلايل روشن نزدشان آمدند ، » و اين پيامبران را خداوند از آن رو فرستاد كه آنان را از گناهان و كارهايى كه به گرفتارى به عذاب منجر مىشود ، باز دارند . ولى آنها پيامبران را رد كردند و رهبرى طاغوتها را بر خود نگهداشتند و رسالتهاى پيامبران را نپذيرفتند و عقايد / 49 و افكار انحرافى را حفظ كردند ، و بدين ترتيب ضمانتى باقى نماند كه آنها را از عذاب حفظ كند .
«
فَكَفَرُوا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ إِنَّهُ قَوِيٌّ شَدِيدُ الْعِقابِ
- پس انكار كردند و كفر ورزيدند و خدا هم آنها را فرو گرفت . و خدا براستى نيرومند است و سخت كيفر . » وقتى خداوند در اينجا خود را به نيرومند و سخت كيفرى توصيف مىكند براى آن است كه نوع عذابى را كه بر سر آنان آمده با بيان صفاتى كه بر آنها نازل شده ، براى ما بيان كند ، و از طرف ديگر بيان كند كه هيچ كس نتوانسته و نمىتواند ستمگران و كافران را هنگامى كه عذاب بر آنها وارد مىشود از آن باز دارد .
[ 23 ] و به عنوان شاهدى بر تكذيب اقوام ، اين آيات مثالى از ماجراى
هامش
( 24 ) - البقرة / 197 .