زمين را هموار كرد و براى آسايش انسان آماده ساخت ، پس چندان سخت نيست كه كشاورزى و ساختمان آن دشوار باشد ، و چندان نرم نيست كه آنچه بر روى آن است در درون آن فرو رود و غرق شود .
«
وَ جَعَلَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا
- آن كه برايتان راهها را در آن پديد آورد . » اين راهها همان جادّههاى بياباناند كه به رغم سختى و دشوارى زمين وجود دارند ، هم چنان كه خدا جادّههايى آشكار حتى در دريا قرار داد ، و بر انسان است كه آنها را كشف كند تا به نزديكترين راههاى ارتباط ميان دو مكان دست يابد . مثلا بر روى زمين سلسله كوههايى هست كه از اقيانوس اطلس در غرب مراكش آغاز مىشود ، و به سمت مغرب عربى مىرود ، سپس از درياى مديترانه مىگذرد ، و ديگر بار به سمت جنوب و شرق اروپا مىرود ، آن گاه متوجه جنوب تركيه ، و سپس جنوب روسيه ، و شرق هند ، و شرق چين مىشود ، و امثال اين سلسله كوهها بسيار است ، و با وجود تمام اين سلسله كوهها ، خدا در ميان آنها درّهها و شكافهايى بسيار قرار داده كه عبور مردم را آسان مىكند ، و اگر كوههاى بلند شيبى تند داشتند آدميزادگان از يكديگر جدا و منزوى مىشدند .
خداوند در زمينهاى هموار و گسترده همانند دشتها راههايى كشيد كه مردم با يكديگر ارتباط داشته باشند و همچنين در درياها و فضا نيز راههايى تعبيه كرد .
چه كسى اين راهها را قرار داد ؟ همانا او خداى پيروزمند حكيم است ، و چرا چنين كرد ؟
«
لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
- باشد كه هدايت شويد . » / 434 به وسيلهء آن راهها به هدفهاى خود راه يابيم ، و نيز به پروردگارمان كه اين راهها را آفريده پى بريم ، و هر چه نشانههاى حسن آفرينش و تدبير در طبيعت بيشتر باشد گواهى بزرگتر بر آفرينندهء آنها و نزديكتر به راهنمايى ماست .
[ 11 ] هم چنان كه آسمانها و زمين را آفريد ، و زمين را بسترى ساخت كه روزى انسان را در آن فراهم آورد .
«
وَ الَّذِي نَزَّلَ مِنَ السَّماءِ ماءً بِقَدَرٍ
- و آن كه از آسمان به اندازه آب فرستاد . »