شما در آن به خرد بينديشيد ، و خرد همان موهبتى است كه مردم در اصل آن تفاوتى ندارند ، ولى در دامنهء بهره جويى خود از آن متفاوتند ، از اين رو به صيغهء فعل « تعقلون » آمده است ، يعنى از خرد بهره جوييد .
[ 4 ] «
وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ
- و آن در امّ الكتاب است در نزد ما ، كتابى ارجمند و حكمت آميز . » در واقع اين قرآن همان بازتاب كتابى است كه نزد خداى سبحان وجود دارد و همان اصل كتاب است .
امّ به معنى اصل و اساس است ، و مطلبى كه از اين آيه الهام مىگيريم اين است كه نزد خدا كتابى نهفته وجود دارد كه همان امّ الكتاب ( و اصل تمام كتابهاى آسمانى است ) ، و خداى سبحان كتابهاى خود را از نور آن كتاب بر بشر فيض بخش ساخته ، پس از آن كتاب بر نوح ( ع ) رسالتش را ، و بر ابراهيم ( ع ) كلماتش را فرو فرستاده ، و موسى ( ع ) و عيسى ( ع ) را با تورات و انجيل مبعوث كرده ، و نيز از همان كتاب ( لوح محفوظ ) قرآن را به محمّد ( ص ) داده است .
/ 430 قياس هر كتاب الهى به ميزان أمّ الكتاب - كه چنان كه پيداست - به نام لوح محفوظ ناميده مىشود كامل مىگردد ، و چون قرآن با آن سنجيده شود ، از لحاظ رتبه بالاتر و از لحاظ شريعت ( قانونمندى ) و دين استوارتر است ، پس آن كتاب است كه هر دينى را بالا مىبرد ، و مردم از حكمت و دانشى كه در آن است سود مىبرند .
[ 5 ] گزافكاران كه در زندگى دنيا شاد خوارى مىكنند پنداشتند كه بندگان نزديك به خدايند . مگر نه اين كه خدا با دادن توانگرى به آنها نعمت بخشيده است ؟ پس آنها را دوست مىدارد و جايگاهى ارجمند به آنها داده است ، و اين پندار شيطانى آنها را به عالم توهّمى خطرناك كشانيد تا آنجا كه پنداشتند برتر از قانون و فراتر از قرآناند .
از سوى ديگر : از آنجا كه اسراف و گزافكارى گناهى عظيم شمرده مىشود برخى تصوّر كردهاند كه اين امر رحمت رسالت را از شادخواران باز مىدارد ،