گفتهاند مراد از « آل » همان امّت است ، پس اگر ما آن را حمل بر خويشاوندى كنيم ايشان « آل » هستند و اگر حمل بر امّتى كنيم كه دعوت او را پذيرفتهاند باز هم ايشان « آل » هستند . پس ثابت شد كه بنا بر تمام تقديرها و به هر صورت ايشان « آل » هستند . امّا آيا غير ايشان در شمول لفظ « آل » در مىآيند ؟ در اين باره اختلاف است ، صاحب كشّاف روايت كرده است : كه چون اين آيه نازل شد ، كسان گفتند : اى پيامبر خدا ! اين خويشاوندان تو كه دوست داشتن ايشان بر ما واجب شده كدامند ؟ گفت : على و فاطمه و دو پسر آن دو . پس ثابت شد كه اين چهار تن خويشاوندان پيامبر ( ص ) هستند ، و چون اين امر ثابت شد واجب مىآيد كه ايشان به فزونى بزرگداشت ويژگى يابند و وجوهى بر اين دلالت مىكند : اوّل ، گفتهء خداى تعالى : «
إِلَّا الْمَوَدَّةَ فِي الْقُرْبى
- جز دوستدارى خويشاوندان » كه وجه استدلال آن پيش از اين گذشت ، دوم : شك نيست كه پيامبر ( ص ) فاطمه عليها السّلام را دوست مىداشت و حضرتش ( ص ) گفت :
« فاطمه پارهء تن من است هر كه او را بيازارد مرا نيز مىآزارد » .
به نقل متواتر از محمّد ( ص ) ثابت شده است كه وى براستى على و حسن و حسين را دوست مىداشت ، و چون اين ثابت شد بر تمام امّت واجب است كه مانند او رفتار كنند زيرا خداوند گويد : «
وَ اتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ
« 47 » از او پيروى كنيد باشد كه هدايت شويد » ، و بنا بر گفتهء خداى تعالى : «
فَلْيَحْذَرِ الَّذِينَ يُخالِفُونَ عَنْ أَمْرِهِ
« 48 » آنان كه از فرمان او سرپيچى مىكنند بايد بترسند » و بنا بر گفتهء خداى سبحان كه گويد : «
قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ
« 49 » بگو اگر خدا را دوست مىداريد از من پيروى كنيد تا او نيز شما را دوست بدارد » ، و بنا بر گفتهء خداى سبحان :
هامش
( 47 ) - الاعراف / 158 ، و نيز بنگريد به : الانعام / 155 .
( 48 ) - النور / 63 .
( 49 ) - آل عمران / 31 .