آفريدگان است ، و مستلزم فرستادن پيامبران مىشود تا مظهرهاى قدرت و چيرگى و عزّت ( تسلّط ) و حكمرانى خدا باشند ، چنان كه پروردگار ما دربارهء ايشان گويد :
«
وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ / 280 رَسُولٍ إِلَّا لِيُطاعَ بِإِذْنِ اللَّهِ
« 2 » هيچ پيامبرى را نفرستاديم جز آن كه ديگران به امر خدا بايد مطيع او شوند » . اما حكمت ، همان بازتاب علم خدا بر كردار است ، و از آنجا كه پروردگار ما حكيم است مردم را بيهوده و سر خود رها نمىكند ، و عزّت ( و تسلّط ) خدا در وحى قرآن جلوهگر مىشود كه ما را به اسباب قدرت رهنمايى مىكند ، هم چنان كه حكمتش در روشهاى سنجيده و كامل شدهء او جلوهگر مىشود .
سپس پروردگار ما در اينجا به حكمروايى پروردگار در آسمانها و زمين اشاره مىكند ، كه به طبع و سرشت مستوجب حكمرانى او بر مردم به وسيلهء وحى است ، و مىگويد :
«
لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
از آن اوست هر چه در آسمانها و زمين است . » كسى كه در رسالت پيامبر ، محمد ( ص ) شك مىكند پروردگارش بسزا نمىشناسد ، چون اگر قدرت و حكمت و مالكيّت او را كه بدان وسيله بر زندگى چيرگى دارد بشناسد در وحى و رسالت او شك نمىكند ، زيرا براستى آفرينندهء هستى خود همان كسى است كه روش و برنامهاى را آفريده است كه ما را به تسخير هستى به سود خود رهنمايى مىكند .
و بدين سان سزاوار است كه ما راه شناخت آفريننده را در شناسايى وحى بپيماييم تا آن را در جايگاه والاى خود قرار دهيم و هرگز آن را با ديگر انواع سخن نسنجيم و مقايسه نكنيم و خرسند نشويم كه برخى مصدر و مأخذ قانونگذاريهاى خود را از چيزى جز وحى بگيرند ، يا بر پايه قانون بشرى ناقص حكم رانند . هرگز . . .
براستى كه پروردگار ما دارندهء / 281 آسمانها و زمين است ، و وحى او نمايش حكمرانى
هامش
( 2 ) - النساء / 64 .