آنجا كه مىبينى ستمكاران از آنچه كردهاند بيمناك ( و پشيمانند ) ، بى آن كه اين بيمناكى ( و پشيمانى ) سودى به آنها برساند ، زيرا عذاب بر آنان تعلّق گرفته است ، در حالى كه مؤمنان را در باغهاى بهشت مىبينى .
و : قرآن خطّى مستقيم با فرمانى اجرا پذير براى امّت ترسيم مىكند تا با خويشاوندان ( پيامبر ) دوستى ورزند كه اين كار نيكى بزرگ است ( زيرا با دوستى ايشان خطّ رهبرى درست پى ريزى مىشود ) .
( و از آنجا كه قضيّهء رهبرى مهمترين قضيه و اختلاف انگيزترين مسئله است ) پيامبر را به دروغزنى در وحى متّهم كردند ، و خداوند تهمت آنها را چنين رد كرد كه اگر بخواهد بيگمان بر دل پيامبر مهر مىنهد ، و باطل را محو و نابود مىكند و با كلمات خود حق را به كرسى مىنشاند و محقّق مىسازد . . . و بيان مىكند كه خداى سبحان توبه را از بندگان خود مىپذيرد ( زيرا انحراف از خطّ رهبرى بسيار اتفاق مىافتد و اگر توبه پذيرى در كار نباشد آفريدگانى بسيار هلاك مىشوند ) .
سياق آيات سرانجام بيان مىكند كه كسانى كه ايمان آوردند ( بدين امر ) پاسخ مثبت دادند ، در حالى كه كافران را ( كه بدان پاسخ مثبت ندادند ) عذابى است سخت ( 21 / 26 ) .
ز : از آنجا كه دنيا دوستى و افزون طلبى از بهرههاى آن يكى از ريشههاى اصلى اختلاف شمرده مىشود - پس از تفاوت و اختلاف طبيعى مشروع ، و تفرقه افكنى در دين ، و قانونگذارى بدون اذن خدا - چند آيه بدان پرداخته و حكمت محدود ساختن روزى را بيان كرده است ، پس اگر خدا روزى را به نحوى بسيار گسترده مىگسترد ، مردم در زمين سركشى و نافرمانى مىكردند ، پس آن را با اندازهگيرى حكيمانهاى متناسب با امكانات و توانايى بهرهگيرى و گنجايش مردم برسنجيد و مقدّر داشت . و روزى به دست خداست ( و اختلاف بر سر آن روا نيست ) ، پس اوست كه بعد از نوميدى مردم باران را فرو مىفرستد ( و يكى از سببهاى كاهش در رزق ، گناهان است ) .
اگر مصيبتى به مردم رسد به سبب كارهايى است كه خود كردهاند و
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 264
مساهمون: احمد آرام
ص٢٦٤