را از ساير سورهها متمايز مىكند ، امّا تمام سورههاى قرآن در يك محور مشترك با يكديگر تلاقى مىكنند و بر انديشمند دشوار است كه از اين لحاظ ميان آنها جدايى و تميزى دهد ، زيرا تمام آنها از يك پايه به حركت در مىآيند تا به هدفى واحد برسند ، از شناخت خدا حركت مىكنند و به ايمان و پرستش به دو منجر مىشوند ، پس آيات آنها متشابه است ، هم چنان كه قرآن خود نيز چنين توصيف كرده است ، جز اين كه انديشمند در هر سورهاى محورى مىيابد كه آن را از ديگر سورهها متمايز مىكند ، به شرح زير :
نخست : تمام قضايايى كه در واقع و عمل بدان محور وابسته است در آن سوره مورد بحث قرار مىگيرد ، با وجود آن كه آن قضايا - به طبع در سورههاى بلند - متفاوت و حتى متباين به نظر مىرسند ولى به همان محورى منتهى مىشوند كه در آن سوره مورد بحث قرار گرفته ، زيرا بررسى قرآنى نسبت به اين محورها بررسى شاملى است كه تمام جوانب قضيهء را در برمىگيرد .
دوم : قرآن قضايا را با بررسى نظرى مورد مطالعه قرار نمىدهد بلكه در ضمن آيات كريم خود نيروى اجرايى لازم براى بررسى و درمان آنها را نيز به وديعه مىنهد ، پس تنها به بيان قانون علمى يا حكم شرعى براى قضيّهء مورد نظر اكتفاء نمىكند ، بلكه آن را واسطهء توجيه و خاطر نشان ساختن به انسان قرار مىدهد و براى اين كار / 268 وسيلههايى مختلف را به كار مىگيرد كه از برجستهترين آنها يادآورى خدا و آخرت و برانگيختن خرد ، و ترساندن ، و تشويق ، و حتى صورت پردازى فنّى است كه خوانندهء قرآن را به تطبيق فرمانها و آموزشهاى آن ( در عمل ) فرا مىخواند .
مىبينيم كه محور اين سوره اختلافات بشرى است . . . چرا مردم اختلاف دارند ؟ حدود اختلافات طبيعى ميان افراد بشر كدام است ؟ ريشههاى اختلاف چيست ؟ و سپس چارهء اختلاف كدام است .
اين سوره از آن رو به نام « شورى رايزنى » ناميده شده كه پس از وحى بهترين چارهء اختلاف است .
قرآن ، اين سوره را با سخن گفتن از شورى آغاز نمىكند ، بلكه آن را با سخن
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 260
مساهمون: احمد آرام
ص٢٦٠