«
حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ
- چون به كنار آتش آيند ، گوش و چشمها و پوستهاشان به اعمالى كه مرتكب شدهاند بر ضدّشان شهادت دهند . » گناهانى هست كه به وسيلهء گوشها صورت مىگيرد ، مانند شنيدن غيبت و آواز ( حرام ) ، و پارهاى با چشم ، مانند نگريستن به چيزهاى حرام شده ، و خواندن كتابهاى گمراه كنند ، و پارهاى از طريق پوست ارتكاب مىشود ، چون زنا ، و اين اندامها روز قيامت بر ضد انسان گواهى خواهند داد .
[ 21 ] چه حادثهء ناگهانى هولناك و چه شاهد صادقى ! / 201 «
وَ قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا
- به پوستهاى خود گويند : چرا عليه ما شهادت داديد ؟ » چگونه عليه ما شهادت داديد ؟ ! چگونه ، در حالى كه ما در سراسر زندگى خود شما را حمل كرديم ؟ ! چگونه ، در حالى كه ما به خاطر شما لباسهاى نرم پوشيديم ؟ ! چگونه ، در حالى كه ما شما را از سرماى سخت حمايت كرديم ؟ ! چگونه ، در حالى كه ما شما را از گرماى سوزان حفاظت كرديم ؟ ! «
قالُوا أَنْطَقَنَا اللَّهُ الَّذِي أَنْطَقَ كُلَّ شَيْءٍ
- گويند : آن خدايى كه هر چيزى را به سخن مىآورد ما را به سخن آورده است . » از اين مقطع در اين آيه روشن مىشود كه هر چيزى - چنان كه گفتيم « 19 » - شعورى دارد ، و اگر خدا بخواهد بدان قدرت سخن گفتن به زبان انسان مىدهد تا آدمى بفهمد ، و گر نه بى سخن گفتن هم داراى شعور است .
«
وَ هُوَ خَلَقَكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ
- و اوست كه شما را نخستين بار بيافريد و به او بازگشت مىيابيد . »
هامش
( 19 ) - رك : تفسير آيه 11 همين سوره .