تصادفى نيست دچار مىشود ، و پروردگار ما گفته است : «
وَ خَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ فَقَدَّرَهُ تَقْدِيراً
« 15 » و هر چيز را بيافريد و آن را به اندازه مقدّر كرد » .
از اين رو پروردگار به ما خبر مىدهد كه سرپيچى اعراب ، آن روز كه پيامبر ( ص ) آنان را به قرآن فراخواند - اگر صورت مىيافت - با سرپيچى عاد و ثمود تفاوتى نمىداشت ، و سرانجامشان يكى بود ، زيرا سنّت الهى يكى است .
«
فَإِنْ أَعْرَضُوا فَقُلْ أَنْذَرْتُكُمْ صاعِقَةً مِثْلَ صاعِقَةِ عادٍ وَ ثَمُودَ
- پس اگر اعراض كردند ، بگو : شما را از صاعقهاى همانند صاعقهاى كه بر عاد و ثمود فرود آمد مىترسانم . » عرب به سه دسته تقسيم مىشود : عرب عرباء ( عرب يمن ) و عرب مستعربه عرب شده ( عرب از نسل اسماعيل ( ع ) ) و عرب بائده از بين رفته ( مانند قوم عاد و ثمود ) .
پرسش اين كه : آيا عاد و ثمود به تصادف از ميان رفتند يا بر اثر سببها و موجباتى كه اگر آن سببها و موجبات تجديد شود ( آن سنّت ) نيز تجديد مىشود ؟
بلى ، بر اثر سببها و موجباتى از ميان رفتند .
[ 14 ] تمام اين سببها و موجبات را كفر گرد مىآورد ، و در آيهء كريم بعد توضيح آن مىآيد :
«
إِذْ جاءَتْهُمُ الرُّسُلُ مِنْ بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَ مِنْ خَلْفِهِمْ
- آن گاه كه رسولان پيش و بعد از آنها نزدشان آمدند . » رسولان هدايت از هر سو به آنان مىپيوستند و از هر راهى به آنان مىرسيدند و بر آن بودند كه با هر سخن رسا و با هر روش درست آنان را رهنمايى كنند ، اين رسولان « از پيش » يعنى قبل از انحراف ، به آنان مىگفتند : منحرف نشويد ، و « پس از آن » يعنى پس از انحراف ، به آنان مىگفتند : چرا منحرف شديد ؟ انحراف را رها كنيد و باز گرديد !
هامش
( 15 ) - الفرقان / 2 .