كهكشان مانند آن كه ما در آنيم و به نام « سكّة التبّان راه كاه فروش » « 14 » خوانده مىشود و قطر آن صد ميليارد سال نورى است ؟ يا آنچه در كهكشانهايى كه ما آنها را مىشناسيم از خورشيدها و اجرامى كه در آسمان اوّل واقع مىشود ؟ و آسمانهايى ديگر كه از آن خداست و كاينات عظيمى كه در آنهاست و جز خدا كس از آنها آگاه نيست ؟
بنا بر هر تفسيرى كه ( از هفت آسمان ) بشود ، قضاى خداوند در ظرف دو روز ، يا بر حسب تفسير پيشين در دو دوره كه چيزى از آنها نمىدانم ، صورت گرفت و اجرا شد .
«
فِي يَوْمَيْنِ وَ أَوْحى فِي كُلِّ سَماءٍ أَمْرَها
- در دو روز ، و در هر آسمانى كارش به آن وحى كرد . » / 188 به نظر مىرسد كه كار ( امر ) هر آسمان رهبرى و نظام و آنچه مربوط به شؤون تدبير آن مىشود همهء اينها در همان آسمان برقرار است كه گويى وحدتى است ادارى ، و شايد فرشتگان خدا كه در هر آسماناند از « امر » آناند .
«
وَ زَيَّنَّا السَّماءَ الدُّنْيا بِمَصابِيحَ
- و آسمان فرودين را به چراغهايى بياراستيم . » اين آسمان فرودين كدام است ؟ اگر مراد آسمان محيط بر زمين باشد زينت آن به سبب طريقهء تموّج نور در آن است ، زيرا ستارگان در بيرون از فضاى محيط بدين صورت زيبا ديده نمىشوند ، ولى قول معروف نزد مفسّران آن است كه آسمان فرودين همان بخشى از فضاى گسترده است ، و بنا بر اين چنين درمىيابيم كه تمام ستارگانى كه ديده مىشوند ضمن آسمان فرودين شناورند ، و آسمانهايى ديگر وجود دارند كه اجرام آنها مشاهده نمىشود .
«
وَ حِفْظاً
- و محفوظش داشتيم . » پس گازهايى كه زمين را احاطه كردهاند زمين را از برخورد ميليونها شهابى
هامش
( 14 ) - در فارسى علاوه بر كهكشان بدان راه شيرى نيز گويند - م .